ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ คืออะไร? รู้จักโรคลำไส้ที่พบบ่อยในผู้ชาย

ไส้เลื่อน อัณฑะ

การพบก้อนนูนบริเวณขาหนีบหรือถุงอัณฑะมักทำให้ผู้ชายหลายคนกังวลใจ เพราะมันอาจตามมาด้วยอาการปวดหน่วงจนไม่สบายตัว ซึ่งส่วนใหญ่แล้ว สาเหตุมักจะเกิดจากภาวะไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ มักพบได้บ่อยในเพศชายทุกช่วงวัย

การปล่อยให้ภาวะไส้เลื่อน อัณฑะเป็นต่อไปโดยไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ โรงพยาบาลวิภาวดีจึงจะมาอธิบายให้ความรู้ว่าสาเหตุของไส้เลื่อนเกิดจากอะไร เมื่อเป็นไส้เลื่อนอาการเป็นอย่างไร ไปจนถึงวิธีรักษาไส้เลื่อน โดยไม่ต้องผ่าตัดและแบบผ่าตัด เพื่อให้สามารถรับมือได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม


Key Takeaways

  • ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ เกิดจากความอ่อนแอของผนังหน้าท้องบริเวณขาหนีบ ทำให้ลำไส้หรือไขมันเลื่อนตัวลงมาติดค้างภายในถุงอัณฑะ
  • อาการไส้เลื่อนที่เด่นชัดเลยคือ มักพบก้อนนูนบริเวณขาหนีบหรือถุงอัณฑะ มักสัมพันธ์กับการออกแรงยกของหนัก การไอจาม หรือการเบ่งจนเกิดแรงดันในช่องท้องสูงเกินไป
  • หากมีอาการปวดเฉียบพลัน ก้อนไม่ยุบตัว และมีอาการคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องพบศัลยแพทย์ทันที
  • การผ่าตัดไส้เลื่อนเป็นวิธีรักษาเดียวที่ได้ผลถาวร เพื่อป้องกันภาวะลำไส้เน่า ลำไส้แตกหรือภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้น ซึ่งเสี่ยงต่อการเสียชีวิตได้

สารบัญบทความ


ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ คืออะไร

ไส้เลื่อนหรือ Hernia คือภาวะที่อวัยวะภายในช่องท้อง (ส่วนใหญ่มักเป็นลำไส้เล็กหรือเยื่อบุไขมัน) เลื่อนตัวออกจากตำแหน่งปกติผ่านรูเปิดหรือผนังกล้ามเนื้อที่อ่อนแอไปอยู่ในตำแหน่งอื่น เกิดได้บ่อยในเพศชาย

ส่วนโรคไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะหรือ Inguinal Hernia คือการเคลื่อนตัวของอวัยวะภายในช่องท้องหรือลำไส้ผ่านลงไปทางช่องขาหนีบ (Inguinal Canal) และลงไปสะสมอยู่ในถุงอัณฑะ ส่งผลให้พบภาวะไส้เลื่อน อัณฑะมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างผิดปกติ โดยก้อนดังกล่าวอาจคงอยู่ถาวรหรือยุบตัวหายไปได้เมื่อนอนราบ


ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ เกิดจากอะไร

ไส้เลื่อนเกิดจาก

กลไกของโรคไส้เลื่อนเกิดจากอะไรนั้นสามารถแบ่งออกได้เป็นปัจจัยด้านโครงสร้างและปัจจัยกระตุ้น ดังนี้

  • ร่างกายผิดปกติแต่กำเนิด รูเปิดบริเวณขาหนีบที่ควรปิดสนิทหลังอัณฑะเคลื่อนลงถุงกลับปิดไม่สนิท ทำให้เกิดช่องว่างให้ลำไส้เลื่อนลงมาได้
  • ความอ่อนแอของกล้ามเนื้อ เมื่ออายุมากขึ้น ผนังหน้าท้องจะเริ่มหย่อนคล้อยและอ่อนแอลง
  • แรงดันภายในช่องท้องสูง ไส้เลื่อนเกิดจากการทำกิจกรรมที่เพิ่มความดันในท้องอย่างต่อเนื่องบ่อยครั้ง เช่น การยกของหนักเป็นประจำ การไอหรือจามเรื้อรังจากโรคปอด และท้องผูกแบบที่ต้องเบ่งถ่ายเป็นประจำ
  • ภาวะอื่น ๆ ไส้เลื่อนเกิดจากอะไรได้อีกหลายปัจจัย เช่น ภาวะต่อมลูกหมากโตที่ทำให้ต้องเบ่งปัสสาวะ น้ำในช่องท้อง หรือเกิดจากการตั้งครรภ์ ซึ่งมักเป็นสาเหตุของไส้เลื่อนในผู้หญิง

ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ มีอาการอย่างไร

สำหรับไส้เลื่อน อาการมักจะค่อยเป็นค่อยไปหรือปรากฏขึ้นทันทีหลังมีการออกแรงหนัก ๆ โดยลักษณะของอาการไส้เลื่อนที่พบได้บ่อยมีดังนี้

  • พบก้อนนูนนิ่มบริเวณขาหนีบหรือถุงอัณฑะ ซึ่งมักจะเป็นลักษณะที่พบบ่อยของภาวะไส้เลื่อนลงไข่ อาการจะชัดเจนขึ้นเมื่อยืน ไอ หรือเบ่ง
  • หากเป็นไส้เลื่อน อาการปวดหน่วงหรือรู้สึกระคายเคืองบริเวณถุงอัณฑะจะพบได้บ่อยเช่นกัน โดยเฉพาะช่วงเย็นหลังผ่านการทำกิจกรรมมาทั้งวัน
  • กรณีเพศชายเป็นไส้เลื่อน อาการในผู้ชายมักจะมีความรู้สึกหนักหรือตึงในถุงอัณฑะร่วมด้วย
  • แม้จะเป็นโรคที่พบมากในผู้ชาย แต่อาการไส้เลื่อนในผู้หญิงก็สามารถเกิดขึ้นได้ในบริเวณขาหนีบหรือหัวหน่าวเช่นกัน โดยไส้เลื่อนในผู้หญิงมักจะสังเกตเห็นก้อนนูนบริเวณแคมใหญ่หรือขาหนีบ

ไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ อันตรายไหมหากปล่อยไว้

โรคไส้เลื่อนอันตรายไหมนั้น ต้องบอกว่ามีความอันตรายแฝงอยู่อย่างมากหากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกวิธี เนื่องจากลำไส้ที่เลื่อนออกมาอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนดังนี้

  • ไส้เลื่อนติดค้าง (Incarcerated Hernia) เมื่อเป็นไส้เลื่อน อัณฑะจะไม่สามารถดันกลับเข้าช่องท้องได้ จนกลายเป็นภาวะที่ลำไส้ติดอยู่ในถุงอัณฑะ
  • ภาวะลำไส้อุดตัน ลำไส้ที่ติดค้างส่งผลให้กากอาหารหรือลมไม่สามารถเคลื่อนที่ผ่านได้ ทำให้เกิดอาการปวดท้องและอาเจียนรุนแรง
  • ลำไส้ขาดเลือด (Strangulated Hernia) เมื่อส่วนของลำไส้ถูกบีบรัดจนเลือดไปเลี้ยงได้ไม่เพียงพอหรือไม่ได้เลย จะทำให้เนื้อเยื่อเน่าตาย ติดเชื้อในกระแสเลือด และนำไปสู่การเสียชีวิตได้หากผ่าตัดไม่ทันท่วงที

วินิจฉัยไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะอย่างไร

เมื่อเป็นไส้เลื่อน อัณฑะและส่วนอื่นใกล้เคียงจะต้องได้รับการวินิจฉัยอย่างรวดเร็ว โดยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียด แพทย์จะทำการคลำบริเวณก้อนในขณะที่ผู้ป่วยอยู่ในท่ายืนและนอนราบ รวมถึงให้ทดสอบการไอหรือเบ่งเพื่อให้ก้อนไส้เลื่อนที่อัณฑะปรากฏชัดเจนขึ้น การตรวจลักษณะนี้ช่วยแยกโรคจากการอักเสบอื่น ๆ เช่น ท่อปัสสาวะอักเสบในผู้ชาย หรือถุงน้ำในอัณฑะ

ในกรณีที่ก้อนมีขนาดเล็กหรือการตรวจร่างกายไม่ชัดเจน แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติมด้วยการทำอัลตราซาวนด์บริเวณขาหนีบและถุงอัณฑะเพื่อยืนยันตำแหน่งและขนาดของรูเปิด หรือการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หากสงสัยภาวะแทรกซ้อนของลำไส้ นอกจากนี้อาจต้องตรวจแยกอาการจากไส้ติ่งอักเสบในกรณีที่มีอาการปวดเกร็งช่องท้องด้านล่างขวาอย่างรุนแรง


แนวทางการรักษาไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ

วิธีรักษาไส้เลื่อน โดยไม่ต้องผ่าตัด

โรคไส้เลื่อนเป็นความผิดปกติทางโครงสร้างที่ไม่สามารถรักษาหายได้ด้วยการกินยา และการพยายามแก้ปัญหาไส้เลื่อน รักษาเองด้วยการใส่สายรัดอาจช่วยประคองเพียงชั่วคราว แต่ไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ จึงควรสอบถามหมอศัลยกรรมเพิ่มเติมโดยตรงจะตอบโจทย์กว่า ยกตัวอย่างวิธีรักษา เช่น

  • การผ่าตัดแบบเปิด เป็นการเปิดแผลบริเวณขาหนีบเพื่อดันลำไส้กลับและเสริมความแข็งแรงของผนังหน้าท้องด้วยแผ่นตาข่ายสังเคราะห์
  • การผ่าตัดส่องกล้อง เป็นวิธีที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน เนื่องจากแผลมีขนาดเล็ก ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อข้างเคียง และผู้ป่วยฟื้นตัวได้ราบรื่นกว่าการผ่าตัดแบบเดิม
  • การเฝ้าระวัง ในกรณีที่ก้อนไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะมีขนาดเล็กมากและไม่มีอาการ แพทย์อาจพิจารณานัดติดตามอาการอย่างใกล้ชิดแทนการผ่าตัด

วิธีดูแลตัวเองหลังผ่าตัดไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ

หลังเสร็จสิ้นกระบวนการรักษาภาวะไส้เลื่อน อัณฑะและอวัยวะส่วนอื่นใกล้เคียงจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด โดยควรปฏิบัติตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

  • หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือกิจกรรมที่ต้องเกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้องในช่วง 4-6 สัปดาห์แรก
  • ดูแลเรื่องอาหารโดยเน้นผักผลไม้และดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอเพื่อป้องกันท้องผูก ซึ่งเป็นสาเหตุของการเบ่งจนเกิดแรงดันในช่องท้อง
  • สังเกตอาการผิดปกติที่แผลผ่าตัด เช่น อาการบวมแดง มีไข้ หรือปวดมากขึ้นผิดปกติ
  • หากมีอาการไอเรื้อรัง ควรรีบรักษาต้นเหตุของอาการไอเพื่อลดแรงดันในช่องท้อง

รักษาภาวะไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะอย่างถูกวิธี กลับไปใช้ชีวิตได้เต็มที่

ภาวะไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะไม่ใช่เรื่องเล็กที่ควรมองข้าม เพราะหากปล่อยให้ลำไส้ติดค้างจนเกิดการขาดเลือดอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การสังเกตอาการไส้เลื่อนตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและรีบเข้าพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยจึงเป็นหัวใจสำคัญในการรักษาความแข็งแรงของร่างกาย

Vibhavadi Hospital ให้บริการตรวจคัดกรองและรักษาโรคไส้เลื่อนโดยทีมแพทย์ประจำแผนกศัลยกรรมที่มีความชำนาญ พร้อมเทคโนโลยีผ่าตัดส่องกล้องที่ทันสมัย ช่วยให้การแก้ไขผนังหน้าท้องที่อ่อนแอทำได้อย่างแม่นยำ แผลเล็ก เจ็บน้อย และเพิ่มความมั่นใจในการใช้ชีวิตให้แก่ผู้รับบริการทุกท่านภายใต้การดูแลที่ได้มาตรฐาน


คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไส้เลื่อนลงถุงอัณฑะ

ไส้เลื่อน รักษาเองได้ไหม

ไม่สามารถรักษาเองได้ เนื่องจากเป็นความเสียหายเชิงโครงสร้างของผนังหน้าท้อง การพยายามดันกลับแรง ๆ อาจทำให้ลำไส้แตกหรือบาดเจ็บรุนแรงขึ้น

เป็นไส้เลื่อนลงอัณฑะ มีลูกได้ไหม

ภาวะนี้มักไม่กระทบต่อความสามารถในการมีบุตรโดยตรง แต่แรงกดทับจากลำไส้อาจส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดในอัณฑะ หากรักษาล่าช้าอาจส่งผลต่อการผลิตอสุจิได้

วิธีเช็กมะเร็งอัณฑะ ทำได้อย่างไร

ควรคลำตรวจขณะอาบน้ำเพื่อหาภาวะก้อนเนื้อที่แข็งและไม่ยืดหยุ่น ซึ่งต่างจากไส้เลื่อนที่มักนิ่มและยุบตัวได้ รวมถึงควรตรวจว่ามะเร็งต่อมลูกหมากอาการเบื้องต้นเป็นอย่างไร หากมีปัญหาการขับถ่ายปัสสาวะร่วมด้วย


References


บทความที่เกี่ยวข้อง