มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการเป็นอย่างไร พร้อมแนวทางการรักษา
มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการมักสังเกตได้ไม่ชัดจนทำให้ขึ้นชื่อว่าเป็น "ภัยเงียบ" ที่ผู้ชายหลายคนมองข้าม เพราะในระยะแรกมักไม่แสดงอาการเตือนที่ชัดเจน จนกว่าก้อนเนื้อจะโตขึ้นหรือแพร่กระจายไปยังส่วนอื่น การทำความเข้าใจเกี่ยวกับอาการ สาเหตุ และแนวทางการรักษา จึงเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้รับมือได้อย่างทันท่วงที บทความนี้จะพาทุกท่านไปเจาะลึกทุกมิติของมะเร็งต่อมลูกหมาก เพื่อสุขภาพที่ดีและยั่งยืนสำหรับคุณและคนที่คุณรัก
Key Takeaways
- มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการมีอาการปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืน ปัสสาวะสะดุด หรือไหลไม่ต่อเนื่อง ไม่ควรนิ่งนอนใจเพราะอาจเป็นสัญญาณแรกเริ่มของโรค
- แม้จะยังไม่รู้แน่ชัดว่ามะเร็งต่อมลูกหมาก เกิดจากอะไร? แนะนำให้ผู้ชายที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป หรือผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง ควรเข้ารับการตรวจค่า PSA และตรวจทางทวารหนักเป็นประจำทุกปี
- มะเร็งต่อมลูกหมาก แบ่งเป็น 4 ระยะ ยิ่งตรวจพบในระยะต้น (ระยะ 1-2) โอกาสในการรักษาให้หายขาดและควบคุมโรคจะมีประสิทธิภาพสูงกว่า
สารบัญบทความ
ต่อมลูกหมาก (Prostate gland) คืออะไร
มะเร็งต่อมลูกหมาก มีอาการอย่างไรบ้าง
สาเหตุของมะเร็งต่อมลูกหมาก มีอะไรบ้าง
ใครบ้างที่ควรตรวจมะเร็งต่อมลูกหมาก
วิธีตรวจวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำได้อย่างไร
แนวทางการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
การดูแลตัวเองหลังรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
ป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมากได้อย่างไร
มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะติดขัดที่ไม่ควรมองข้าม!
ต่อมลูกหมาก (Prostate gland) คืออะไร
ต่อมลูกหมากอยู่ตรงไหนของร่างกาย? ต่อมลูกหมาก (Prostate gland) คืออวัยวะในระบบสืบพันธุ์ชาย ต่อมลูกหมากมีหน้าที่ผลิตน้ำหล่อเลี้ยงอสุจิและปกป้องสารพันธุกรรมให้แข็งแรง เมื่ออายุมากขึ้นต่อมนี้มักโตขึ้นตามวัย หากโตผิดปกติจะกดทับท่อปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะลำบาก ติดขัด หรือค้างในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งพบมากในชายวัย 60 ปีขึ้นไป หากปล่อยไว้อาจเป็นอันตรายรุนแรงต่อสุขภาพได้
มะเร็งต่อมลูกหมาก คืออะไร
มะเร็งต่อมลูกหมาก หรือ CA Prostate คือโรคที่เกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์ในต่อมลูกหมาก จนกลายเป็นก้อนเนื้อร้ายที่สามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้ เช่น กระดูกหรือระบบน้ำเหลือง โดยทั่วไป มักพบในผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป จัดเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในเพศชายทั่วโลก และถูกเรียกว่า “ภัยเงียบ” เพราะระยะแรกมักไม่แสดงอาการของมะเร็งต่อมลูกหมากชัดเจน จนกว่าจะโตขึ้นหรือแพร่กระจาย ทำให้หลายคนไม่ทันรู้ตัวว่ามีความเสี่ยง จึงควรตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อคัดกรองและป้องกันตั้งแต่เนิ่น ๆ
หลายคนอาจสับสนเกี่ยวกับมะเร็งต่อมลูกหมาก และต่อมลูกหมากโต ทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคต่อมลูกหมากโตได้ที่บทความ ต่อมลูกหมากโต รักษาหาย
มะเร็งต่อมลูกหมาก มีอาการอย่างไรบ้าง
โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก อาการในระยะเริ่มแรกมักไม่ค่อยมีสัญญาณเตือนที่ชัดเจน แต่เมื่อก้อนเนื้อโตขึ้นหรือแพร่กระจาย จึงเริ่มแสดงอาการที่สังเกตได้ ดังนี้
อาการในระยะเริ่มต้น
อาการมะเร็งต่อมลูกหมาก ระยะแรกมักไม่ปรากฏอาการหรือมีเพียงความผิดปกติเพียงเล็กน้อย เช่น
- ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะในช่วงกลางคืน
- ปัสสาวะสะดุด ไหลไม่ต่อเนื่อง หรือต้องรอนานกว่าจะไหล
- รู้สึกปัสสาวะไม่สุดเหมือนยังมีค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะ
อาการเมื่อมะเร็งลุกลาม
อาการมะเร็งต่อมลูกหมากระยะลุกลาม เกิดขึ้นเมื่อก้อนเนื้อโตขึ้นหรือแพร่กระจายไปยังส่วนอื่น มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการที่สังเกตได้ ดังนี้
- มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ
- มีอาการปวดหรือแสบขัดขณะปัสสาวะ
- ปวดตามร่างกาย เช่น หลังส่วนล่าง สะโพก หรือกระดูก (สัญญาณของการแพร่กระจาย)
- น้ำหนักตัวลดลงผิดปกติ หรือมีอาการอ่อนเพลียเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ
สาเหตุของมะเร็งต่อมลูกหมาก มีอะไรบ้าง
แม้ว่ามะเร็งต่อมลูกหมาก สาเหตุจะยังไม่ทราบแน่ชัด แต่มีหลายปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคนี้ ได้แก่
- อายุ สาเหตุมะเร็งต่อมลูกหมากที่พบมากในผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป
- กรรมพันธุ์และประวัติครอบครัว หากมีญาติสายตรงที่เคยเป็น ความเสี่ยงจะสูงขึ้น
- ฮอร์โมนเพศชาย (แอนโดรเจน) ระดับฮอร์โมนที่สูงอาจกระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์
- อาหารและพฤติกรรมการใช้ชีวิต มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดจากการกินอาหารไขมันสูง เนื้อแดงมากเกินไป ดื่มแอลกอฮอล์ หรือสูบบุหรี่ อาจเพิ่มความเสี่ยง
- ภาวะอ้วนและขาดการออกกำลังกาย โรคอ้วนสัมพันธ์กับความรุนแรงของมะเร็งและการพัฒนาไปในระยะลุกลาม
- การติดเชื้อหรือการอักเสบเรื้อรังของต่อมลูกหมาก อาจทำให้เซลล์เกิดการเปลี่ยนแปลงและเพิ่มโอกาสเกิดมะเร็งได้
มะเร็งต่อมลูกหมากมีกี่ระยะ
มะเร็งต่อมลูกหมากสามารถแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลัก โดยพิจารณาจากขนาดก้อนมะเร็ง การลุกลามไปยังเนื้อเยื่อรอบข้าง และการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะอื่น ๆ ดังนี้
- ระยะที่ 1 มะเร็งยังมีขนาดเล็ก อยู่เฉพาะภายในต่อมลูกหมาก มักตรวจไม่พบอาการมะเร็งต่อมลูกหมาก และมักตรวจเจอโดยบังเอิญ เช่น จากการผ่าตัดหรือการตรวจสุขภาพ
- ระยะที่ 2 มะเร็งโตขึ้นแต่ยังคงอยู่ภายในต่อมลูกหมาก อาจตรวจพบจากค่า PSA ที่สูงขึ้น หรือจากการตรวจทางทวารหนัก แต่ยังไม่ลุกลามออกนอกต่อมลูกหมาก
- ระยะที่ 3 มะเร็งเริ่มลุกลามออกนอกต่อมลูกหมาก ไปยังอวัยวะใกล้เคียง เช่น ถุงน้ำเชื้อ (Seminal Vesicles) อาจเริ่มมีอาการปัสสาวะผิดปกติหรือเจ็บปวดมากขึ้น
- ระยะที่ 4 มะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง กระดูก หรืออวัยวะอื่น ๆ เช่น ปอดหรือตับ ซึ่งเป็นระยะที่มีความรุนแรงมากที่สุด และการรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การควบคุมโรคและบรรเทาอาการ
ใครบ้างที่ควรตรวจมะเร็งต่อมลูกหมาก
กลุ่มเสี่ยงที่ควรเข้ารับการตรวจมะเร็งต่อมลูกหมาก ได้แก่ ผู้ชายที่มีอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป รวมถึงผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นโรคนี้มาก่อนเนื่องจากปัจจัยทางพันธุกรรม นอกจากนี้ ผู้ที่มีพฤติกรรมชอบรับประทานอาหารประเภทเนื้อสัตว์เป็นประจำควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ การตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่น ๆ จะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้
วิธีตรวจวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำได้อย่างไร
มะเร็งต่อมลูกหมากตรวจอย่างไร? เนื่องจากอาการของมะเร็งต่อมลูกหมากในระยะเริ่มต้นมักคล้ายกับโรคต่อมลูกหมากโต การตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้สามารถแยกโรคและวางแผนการรักษาได้อย่างถูกต้อง โดยวิธีที่ใช้ทั่วไป มีดังนี้
- การตรวจทางทวารหนัก (DRE): แพทย์จะใช้นิ้วมือคลำหาความผิดปกติหรือก้อนแข็งบริเวณต่อมลูกหมาก
- การตรวจเลือดหาค่า PSA: เพื่อวัดระดับโปรตีนที่ผลิตจากต่อมลูกหมาก หากค่าสูงอาจบ่งชี้ถึงมะเร็ง การอักเสบ หรืออาการต่อมลูกหมากโต
- การทำอัลตราซาวนด์ทางทวารหนัก (TRUS): ใช้คลื่นเสียงความถี่สูงสร้างภาพเพื่อดูลักษณะและขนาดของต่อมลูกหมากให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
- การเจาะเก็บชิ้นเนื้อ (Biopsy): เป็นวิธีที่แม่นยำที่สุดเพื่อยืนยันว่าเป็นมะเร็งหรือไม่และประเมินความรุนแรง
แนวทางการรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
มะเร็งต่อมลูกหมากรักษาตามระยะของโรค อายุ สุขภาพโดยรวม และความเหมาะสมของผู้ป่วย โดยแพทย์จะเลือกวิธีการรักษาที่ให้ประโยชน์สูงสุดและลดผลข้างเคียงให้น้อยที่สุด ซึ่งวิธีหลัก ๆ ได้แก่
- เฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เหมาะกับมะเร็งระยะแรกที่โตช้า แพทย์จะนัดตรวจค่า PSA และอัลตราซาวนด์เป็นระยะ วิธีนี้ช่วยให้ผู้สูงอายุหรือผู้ที่ร่างกายไม่แข็งแรงหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงจากการรักษาที่ไม่จำเป็น และช่วยรักษาคุณภาพชีวิตที่ดีไว้ได้นานที่สุด
- ผ่าตัดต่อมลูกหมาก เป็นการผ่าตัดโดยหมอศัลยกรรม เพื่อนำต่อมลูกหมากออกทั้งหมด เหมาะกับมะเร็งที่ยังไม่แพร่กระจาย สามารถผ่าตัดแบบเปิด ผ่าตัดส่องกล้อง หรือใช้หุ่นยนต์ช่วย ซึ่งมีข้อดีคือสามารถกำจัดเซลล์มะเร็งให้หมดไปได้สูงในครั้งเดียว หยุดการลุกลามอย่างมีประสิทธิภาพ และฟื้นตัวไวขึ้นหากใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด
- ฉายรังสี ใช้รังสีพลังงานสูงทำลายเซลล์มะเร็ง ทั้งแบบฉายรังสีภายนอกและการฝังแร่ เป็นวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ ลดความเสี่ยงจากการดมยาสลบ และสามารถเจาะจงทำลายเซลล์มะเร็งในตำแหน่งที่ต้องการได้อย่างแม่นยำ
- รักษาด้วยฮอร์โมน เป็นการลดฮอร์โมนเพศชายที่กระตุ้นการโตของมะเร็ง มักใช้ในระยะลุกลามหรือเมื่อไม่สามารถผ่าตัดได้ โดยใช้ยาฉีดหรือยากินเพื่อลดการสร้างฮอร์โมน
- รักษาด้วยเคมีบำบัด ใช้ยาฆ่าหรือยับยั้งการแบ่งตัวของเซลล์มะเร็ง เหมาะกับผู้ป่วยที่มะเร็งแพร่กระจายแล้วหรือรักษาด้วยฮอร์โมนไม่ได้ผล แต่อาจมีผลข้างเคียง เช่น อ่อนเพลีย หรือคลื่นไส้
- รักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดและยามุ่งเป้า เป็นการกระตุ้นภูมิคุ้มกันหรือใช้ยาเจาะจงทำลายเซลล์มะเร็งโดยตรง มักใช้ในระยะลุกลามที่ดื้อต่อการรักษาอื่น ช่วยยืดอายุและพัฒนาคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น
การดูแลตัวเองหลังรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
การดูแลตัวเองอย่างต่อเนื่องหลังการรักษาเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วและลดความเสี่ยงการกลับมาเป็นซ้ำ ผู้ป่วยควรปฏิบัติดังนี้
- พบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอ เพื่อตรวจเช็กค่า PSA และติดตามผลการรักษาอย่างใกล้ชิด
- บริหารกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน ช่วยฟื้นฟูการควบคุมระบบขับถ่ายและปัญหาการกลั้นปัสสาวะ
- ปรับการกิน เน้นผัก ผลไม้ที่มีกากใยสูง และลดการรับประทานเนื้อแดงหรืออาหารไขมันสูง
- ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น การเดิน เพื่อสร้างความแข็งแรงและลดความอ่อนเพลีย
- สังเกตความผิดปกติ หากมีอาการปวดกระดูกหรือปัสสาวะมีเลือดปน ควรพบแพทย์ทันที
ป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมากได้อย่างไร
แม้มะเร็งต่อมลูกหมากไม่สามารถป้องกันได้เต็มร้อย แต่การดูแลสุขภาพและปรับพฤติกรรมสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้ ดังนี้
- รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ เลือกอาหารที่มีผัก ผลไม้ ธัญพืช ลดเนื้อแดงและอาหารไขมันสูง
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันและระบบการไหลเวียนเลือด
- ควบคุมน้ำหนัก รักษาดัชนีมวลกายให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ ลดโอกาสการเกิดโรค
- หลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง เช่น งดสูบบุหรี่ งดดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป และหลีกเลี่ยงสารเคมีบางชนิด
- ตรวจสุขภาพประจำปี โดยเฉพาะการตรวจค่า PSA และการตรวจต่อมลูกหมากสำหรับผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป
- หมั่นสังเกตอาการผิดปกติ เช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะสะดุด หรือมีเลือดปน เพื่อรีบพบแพทย์ทันที
มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะติดขัดที่ไม่ควรมองข้าม!
มะเร็งต่อมลูกหมาก อาการในระยะแรกมักไม่มีสัญญาณเตือน แต่เมื่อโรคดำเนินไปจะเริ่มมีอาการปัสสาวะบ่อย ติดขัด หรือไหลไม่ต่อเนื่องคล้ายต่อมลูกหมากโต หากลุกลามอาจพบเลือดปนในปัสสาวะหรือปวดตามกระดูกส่วนต่าง ๆ การหมั่นสังเกตความผิดปกติของระบบขับถ่ายร่วมกับการตรวจคัดกรองประจำปีจึงสำคัญมาก เพราะหากตรวจพบและรักษาได้เร็วจะช่วยลดความรุนแรงและเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้มากขึ้น
ที่แผนกศัลยกรรม โรงพยาบาลวิภาวดีพร้อมดูแลคุณด้วยโปรแกรมตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากที่แม่นยำ ทั้งการตรวจเลือดหาค่า PSA และการตรวจโดยแพทย์เฉพาะทางด้านทางเดินปัสสาวะเราเพียบพร้อมด้วยเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดผ่านกล้องหรือการรักษาด้วยนวัตกรรมใหม่ที่ลดผลข้างเคียง เพื่อให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดจากทีมสหวิชาชีพที่เชี่ยวชาญโดยเฉพาะ
- Facebook: Vibhavadi Hospital
- Line: @Vibhavadihospital
- Email: custserv@vibhavadi.com
- Tel: 02-561-1111 หรือ 02-581-1111
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการมะเร็งต่อมลูกหมาก
รักษามะเร็งต่อมลูกหมากแล้วหายขาดได้ไหม?
หากมะเร็งถูกตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม เช่น ผ่าตัดหรือฉายรังสี มีโอกาสหายขาดสูง แต่ต้องติดตามตรวจ PSA และตรวจร่างกายเป็นระยะ เพื่อเฝ้าระวังไม่ให้กลับมาเป็นซ้ำ
หลังการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากแล้ว ยังมีลูกได้ไหม?
การรักษาบางวิธี เช่น การผ่าตัดต่อมลูกหมากหรือการฉายรังสี อาจทำให้ความสามารถในการมีบุตรลดลงหรือสูญเสียไป ในกรณีที่ต้องการมีบุตรแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับการรักษา
ตรวจ PSA แล้วเจอค่าผิดปกติ แปลว่าเป็นมะเร็งแน่นอนหรือไม่?
ค่า PSA ที่สูงกว่าปกติไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยเป็นมะเร็งเสมอไป อาจเกิดจากภาวะต่อมลูกหมากโตหรือการอักเสบ ดังนั้นต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น การเจาะชิ้นเนื้อหรืออัลตราซาวด์ เพื่อยืนยันผล
หากไม่มีอาการ ควรตรวจมะเร็งต่อมลูกหมากไหม?
แม้ไม่มีอาการ การตรวจ PSA และการตรวจต่อมลูกหมากโดยแพทย์เป็นประจำสำหรับผู้ชายอายุ 50 ปีขึ้นไป ช่วยให้ตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพิ่มโอกาสหายขาดและลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
References
- Mayo Clinic Staff. (2025, February 20). Prostate cancer. Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/prostate-cancer/symptoms-causes/syc-20353087
- Prostate Cancer. (2023, January 17). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8634-prostate-cancer
- Prostate cancer. (n.d.). NHS UK. https://www.nhs.uk/conditions/prostate-cancer/
รีวิวจากคนไข้
“ภูมิใจที่ได้ดูแลคุณ”
