PCOS คืออะไร? ภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ สาเหตุ วิธีรักษา

• PCOS คืออะไร? เป็นอาการผิดปกติที่พบบ่อยในผู้หญิง โดยเกิดจากถุงน้ำขนาดเล็กจำนวนมากในรังไข่ที่ขัดขวางการเจริญเติบโตของไข่ ส่งผลให้ไข่ไม่ตกตามปกติหรือตกไม่สม่ำเสมอ ซึ่งทำให้ประจำเดือนขาดหรือมาผิดปกติ
• PCOS เกิดจากอะไรได้บ้าง? PCOS สามารถเกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรม ความผิดปกติของฮอร์โมน ภาวะดื้ออินซูลิน สิ่งแวดล้อมและไลฟ์สไตล์
• การรักษาโรค PCOS สามารถรักษาได้ โดยเริ่มจากพบแพทย์เพื่อรับการตรวจร่างกาย จากนั้นทำตามคำแนะนำของแพทย์ เช่น ทานยาปรับฮอร์โมน ปรับพฤติกรรม คุมน้ำหนัก ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

PCOS หรือ Polycystic Ovary Syndrome เป็นภาวะผิดปกติของฮอร์โมนในผู้หญิงที่อยู่ในวัยเจริญพันธุ์ โดยมีลักษณะเด่นคือรังไข่มีถุงน้ำหลายใบ และความไม่สมดุลของฮอร์โมนเพศหญิง ทำให้เกิดปัญหาหลายด้าน เช่น การเจริญพันธุ์ สุขภาพเมตาบอลิซึม และความงาม ผู้หญิงที่เป็น PCOS มักพบปัญหาประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มีภาวะมีบุตรยาก น้ำหนักขึ้นง่าย หรือมีสิวและขนขึ้นตามร่างกายมากกว่าปกติ 

ภาวะ PCOS เป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์และยังเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการมีบุตรยาก เข้าใจสาเหตุ อาการ และการจัดการกับ PCOS อย่างเหมาะสมสามารถช่วยให้ผู้หญิงมีสุขภาพดีขึ้นและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

รู้จัก PCOS คืออะไร?

PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) หรือภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ เป็นอาการผิดปกติที่พบบ่อยในผู้หญิง โดยเกิดจากถุงน้ำขนาดเล็กจำนวนมากในรังไข่ที่ขัดขวางการเจริญเติบโตของไข่ ส่งผลให้ไข่ไม่ตกตามปกติหรือตกไม่สม่ำเสมอ ซึ่งทำให้ประจำเดือนขาดหรือมาผิดปกติ มีบุตรยาก และอาการที่สังเกตได้ เช่น อ้วนหรือขนดกผิดปกติ นอกจากนี้หากไม่ได้รับการรักษา อาจเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังร้ายแรงในอนาคต เช่น โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดหัวใจ และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

PCOS เกิดจากอะไร?

หลายคนอาจสงสัยว่า PCOS เกิดจากอะไรได้บ้าง? ภาวะนี้มีสาเหตุที่เกี่ยวข้องทั้งในชีวิตประจำวัน พันธุกรรม และความผิดปกติภายในร่างกาย ปัจจัยเหล่านี้ต่างส่งผลให้มีโอกาสเกิดอาการ PCOS โดยมีรายละเอียดดังนี้

พันธุกรรม

คนที่มีประวัติญาติสายตรงเคยมีอาการนี้จะมีโอกาสเป็นมากกว่าคนทั่วไป เนื่องจากความผิดปกติของยีนบางกลุ่ม เช่น CYP17A และ CYP11A ที่ส่งผลโดยตรงต่อการสร้างฮอร์โมนเพศชายที่มากเกินไป และภาวะดื้ออินซูลิน ซึ่งการถ่ายทอดนี้มีลักษณะซับซ้อนที่รวมเอาทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นยีนหลายชนิด เชื้อชาติ และสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน ส่งผลให้ระบบต่างๆ ในร่างกายทำงานผิดเพี้ยนจนกลายเป็นกลุ่มอาการของ PCOS นั่นเอง

ความผิดปกติของฮอร์โมน

“ไข่ไม่ตกตามปกติ” มีผลต่อสมดุลฮอร์โมนในรอบเดือน โดยปกติแล้วการตกไข่จะทำให้ร่างกายสร้างโปรเจสเตอโรนมาช่วยให้ประจำเดือนมาอย่างสม่ำเสมอ แต่เมื่อไข่ไม่ตก ร่างกายจะผลิตเพียงเอสโตรเจนที่กระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่มีตัวควบคุม ทำให้ประจำเดือนแปรปรวนได้ ทั้งอาการประจำเดือนขาดหายเพราะเยื่อบุไม่หลุดลอก เลือดออกกะปริบกะปรอยจากฮอร์โมนที่ไม่คงที่ หรือประจำเดือนมามากและนานผิดปกติเนื่องจากเยื่อบุหนาตัว

ภาวะดื้อต่ออินซูลิน (Insulin Resistance)

ภาวะดื้ออินซูลิน (Insulin Resistance) คือกลไกที่ทำให้ระบบเผาผลาญและระบบสืบพันธุ์แปรปรวน โดยเมื่อเซลล์ตอบสนองต่ออินซูลินได้น้อยลง ตับอ่อนจึงต้องผลิตอินซูลินเพิ่มขึ้นเพื่อควบคุมระดับน้ำตาล ซึ่งระดับอินซูลินที่สูงเกินไปนี้จะไปกระตุ้นรังไข่ให้ผลิตฮอร์โมนเพศชายมากขึ้น พร้อมทั้งลดระดับโปรตีนส่งผลให้มีฮอร์โมนเพศชายอิสระในเลือดสูง จนขัดขวางการเจริญเติบโตของไข่และการตกไข่ตามธรรมชาติ

ปัจจัยสิ่งแวดล้อมและไลฟ์สไตล์

ไลฟ์สไตล์และสิ่งแวดล้อมก็มีผลต่อการทำลายสมดุลฮอร์โมน โดยเฉพาะการบริโภคแป้งและน้ำตาลสูงร่วมกับการขาดการออกกำลังกาย ความเครียดเรื้อรังที่กระตุ้นฮอร์โมนคอร์ติซอลยังส่งผลให้เกิดการสะสมไขมันหน้าท้อง รวมถึงการได้รับสารพิษรบกวนต่อมไร้ท่อในร่างกาย เช่น สาร BPA จากพลาสติก และภาวะอักเสบเรื้อรังในร่างกาย เป็นปัจจัยร่วมที่เข้าไปรบกวนระบบฮอร์โมนเพศให้ผิดปกติ

อาการของโรค PCOS มีอะไรบ้าง

• รอบเดือนผิดปกติ
• ขนขึ้นมากผิดปกติ (Hirsutism)
• สิวรุนแรง
• ผมร่วงแบบผู้ชาย (Male pattern hair loss)
• ภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ
• ปัญหาการเจริญพันธุ์
• น้ำหนักขึ้นหรืออ้วน
• ผิวหนังคล้ำหรือหนาตัว (Acanthosis Nigricans)
• อาการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนและเมตาบอลิซึม เช่น เหนื่อยง่าย ท้องอืด หรืออารมณ์แปรปรวน

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจาก PCOS

• ปัญหามีบุตรยาก
• ปัญหาการตกเลือด โลหิตจาง
• มะเร็งมดลูก มะเร็งเต้านม เพราะเยื่อบุมดลูกและเต้านมถูกกระตุ้นด้วยเอสโตรเจนจำนวนมากนานๆ
• โรคเบาหวานประเภท 2
• โรคหัวใจและหลอดเลือด
• ภาวะมีบุตรยาก
• ปัญหาสุขภาพจิต

การตรวจวินิจฉัยโรค PCOS

1. ซักประวัติและอาการผู้ป่วย
2. ตรวจร่างกายทั่วไป
3. ตรวจเลือดเพื่อประเมินฮอร์โมน
4. ตรวจระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด
5. ตรวจอัลตราซาวด์รังไข่ (Pelvic Ultrasound)
6. การวินิจฉัยโดยเกณฑ์ Rotterdam Criteria
7. ตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็น

โรค PCOS รักษาอย่างไร

1. ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตและอาหาร
2. ยาเพื่อปรับรอบเดือนและตกไข่
3. ยาเพื่อลดฮอร์โมนเพศชายสูง
4. ยาเพื่อควบคุมภาวะดื้อต่ออินซูลิน
5. การรักษาอาการเฉพาะทาง
6. การผ่าตัดหรือกระบวนการทางรังไข่ (ในกรณีเฉพาะ)
7. การติดตามและปรึกษาแพทย์อย่างต่อเนื่อง

การดูแลตัวเองสำหรับผู้ที่มีภาวะ PCOS

• การควบคุมน้ำหนัก
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• รับประทานอาหารที่สมดุล
• การติดตามสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ

การป้องกันและลดความเสี่ยงจากโรค PCOS

การป้องกัน PCOS อย่างมีประสิทธิภาพคืออะไร? สามารถทำได้ด้วยการปรับพฤติกรรม รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ควบคู่กับออกกำลังกายสม่ำเสมอและจัดการความเครียดเพื่อลดคอร์ติซอล ส่วนอาหารควรเน้นคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อนและโปรตีนไขมันต่ำเพื่อคุมระดับน้ำตาล พร้อมเลี่ยงน้ำตาล ไขมันเลว แอลกอฮอล์ และการสูบบุหรี่เพื่อลดการอักเสบในร่างกาย ทั้งนี้ควรตรวจสุขภาพประจำปีและสังเกตรอบเดือนอย่างต่อเนื่อง

โรค PCOS รักษาเองได้ไหม?

แม้โรค PCOS จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดหรือซื้อยากินเองได้ เนื่องจากเป็นความผิดปกติของระบบฮอร์โมนและเผาผลาญ แต่สามารถควบคุมอาการให้กลับมาเป็นปกติได้ด้วยการรับวินิจฉัยจากสูตินรีแพทย์เพื่อวางแผนการใช้ยาที่เหมาะสม เช่น ยาปรับสมดุลฮอร์โมนหรือยาลดภาวะดื้ออินซูลิน พร้อมทั้งป้องกันภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงในอนาคต ควบคู่ไปกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม โดยเฉพาะออกกำลังกายและลดน้ำหนัก ซึ่งจะช่วยให้ระดับฮอร์โมนสมดุลและเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา

โรค PCOS รักษาหายไหม

โรค PCOS ในปัจจุบันไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ ด้วยการรักษาตามคำวินิจฉัยของแพทย์ เช่น ใช้ยาคุมกำเนิดเพื่อปรับรอบประจำเดือน ใช้ยาต้านฮอร์โมนเพศชายลดปัญหาสิวและขนดก หรือการใช้ยากระตุ้นไข่ตกสำหรับผู้มีบุตรยาก

แต่อาการอาจกลับมาใหม่ได้เสมอหากละเลยการดูแลตัวเอง เพราะภาวะดื้ออินซูลินยังคงอยู่ในร่างกาย ดังนั้นการรักษาที่มีประสิทธิภาพที่สุดคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยง ทั้งคุมอาหารและออกกำลังกาย ควบคู่ไปกับการติดตามอาการโดยแพทย์อย่างสม่ำเสมอ

รักษา PCOS ภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ ที่โรงพยาบาลวิภาวดี

รักษา PCOS ภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบที่โรงพยาบาลวิภาวดี มั่นใจได้ด้วยแพทย์ผู้ชำนาญการด้านฮอร์โมนและสตรีเวช พร้อมอุปกรณ์ตรวจที่ทันสมัย สามารถตรวจภาวะ PCOS และวินิจฉัยประเมินอาการ เพื่อการรักษาที่เหมาะสม โดยบริการด้านสูติ-นรีเวช โรงพยาบาลวิภาวดีพร้อมดูแลครบวงจร ตั้งแต่การตรวจร่างกาย วินิจฉัยหาสาเหตุ ให้คำแนะนำ ปรับพฤติกรรม และใช้ยาเพื่อปรับสมดุลฮอร์โมน เพื่อให้ผู้หญิงสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ บรรเทาอาการจาก PCOS ให้ได้สุขภาพที่ดี

สรุป

PCOS คืออะไร? เป็นภาวะถุงน้ำในรังไข่หลายใบ ที่เกิดจากความผิดปกติของฮอร์โมนของผู้หญิงในวัยเจริญพันธุ์ พันธุกรรม ไลฟ์สไตล์ สิ่งแวดล้อม และภาวะดื้ออินซูลิน ส่งผลให้ไข่ไม่ตกตามปกติ ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ และยังรวมถึงมีสิว ขนดกขึ้นตามร่างกาย หรืออ้วนง่ายขึ้น แล้ว PCOS ตรวจอย่างไร? สามารถตรวจวินิจฉัยกับแพทย์ผู้ชำนาญการเพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม ด้วยการตรวจร่างกาย ฮอร์โมน อัลตราซาวด์รังไข่และรักษาเพิ่มเติมตามความจำเป็น พร้อมดูแลตนเองด้วยการปรับพฤติกรรม ออกกำลังกาย เพื่อปรับสมดุลฮอร์โมนให้สามารถใช้ชีวิตได้ปกติ

หากสงสัยว่าเป็น PCOS หรือไม่ สามารถปรึกษาและตรวจร่างกายได้ที่โรงพยาบาลวิภาวดี ที่นี่มีอุปกรณ์ตรวจทันสมัย พร้อมการดูแลอย่างครบวงจร ด้วยแพทย์ผู้ชำนาญการตรวจวินิจฉัยอย่างแม่นยำ และคำแนะนำอย่างเหมาะสมและตรงจุด เพื่อให้ฮอร์โมนสมดุล และสุขภาพดีในระยะยาว