นอนกัดฟันแก้อย่างไร? สาเหตุ อาการ ภาวะแทรกซ้อน และวิธีรักษา

• นอนกัดฟันเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น ความเครียด ความวิตกกังวล การนอนหลับไม่เพียงพอ ความผิดปกติของการสบฟัน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ นอกจากนี้การดื่มคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์มากเกินไปก็สามารถกระตุ้นให้นอนกัดฟันได้

• อาการนอนกัดฟันสังเกตได้จากฟันสึก แตก หรือบิ่น ปวดขากรรไกร ปวดศีรษะตอนเช้า และบางครั้งมีเสียงขบฟันตอนนอน หากคนใกล้ชิดสังเกตเห็นเสียงกัดฟันดังเป็นประจำ ก็เป็นสัญญาณชัดเจน
• รักษาอาการนอนกัดฟันเริ่มจากปรับพฤติกรรม ลดความเครียด และนอนให้เพียงพอ หากอาการรุนแรง แพทย์อาจใช้ เฝือกสบฟัน กายภาพบำบัด หรือรักษาภาวะข้อต่อขากรรไกร ร่วมกับการแก้ปัญหาสุขภาพการนอนอื่นๆ เพื่อป้องกันฟันสึกและลดอาการปวด

นอนกัดฟันคือภาวะที่มีการขบ ฟันบน-ฟันล่างเข้าหากันแน่น หรือมีการบดฟันไปมาโดยไม่รู้ตัว มักเกิดขึ้นขณะนอนหลับ แต่บางคนอาจเกิดขณะตื่นโดยไม่ตั้งใจ ภาวะนี้สามารถทำให้ฟันสึก แตก บิ่น ปวดกล้ามเนื้อขากรรไกร ปวดศีรษะ และส่งผลต่อข้อต่อขากรรไกรได้ในระยะยาว

หลายคนอาจไม่รู้ตัวว่าตัวเองมีอาการนอนกัดฟัน และก่อให้เกิดการสึกของฟัน ปวดขากรรไกร ไปจนถึงปัญหาการนอนเรื้อรัง บทความนี้พาไปทำความเข้าใจมากขึ้นว่าการนอนกัดฟันคืออะไร เกิดจากอะไร มีอาการอย่างไร อันตรายไหม รวมถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นและวิธีรักษาที่ถูกต้องตามแนวทางทางการแพทย์ เพื่อให้สามารถดูแลและป้องกันได้อย่างตรงจุด

นอนกัดฟันคืออะไร?

นอนกัดฟัน (Bruxism) คือภาวะที่มีการขบหรือบดฟันบนและฟันล่างเข้าหากันโดยไม่รู้ตัว มักเกิดขึ้นขณะนอนหลับ แต่บางคนอาจเกิดในขณะตื่นได้เช่นกัน ภาวะนี้ทำให้เกิดแรงกดที่ฟันและขากรรไกรมากกว่าปกติ ส่งผลให้ฟันสึก ฟันบิ่น ปวดขากรรไกร ปวดศีรษะ หรือมีปัญหาที่ข้อต่อขากรรไกร หากปล่อยไว้นานโดยไม่รักษา อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพช่องปากและระบบการนอนในระยะยาวได้

นอนกัดฟันเกิดในช่วงใดของการนอน?

นอนกัดฟันมักเกิดขึ้นในช่วงการนอนลึกของร่างกาย (Non-REM Sleep Stage 2-3) ซึ่งเป็นช่วงที่กล้ามเนื้อร่างกายผ่อนคลาย แต่สมองยังคงทำงานอยู่บางส่วน ทำให้บางครั้งเกิดการขบหรือบดฟันโดยไม่รู้ตัว ในบางรายอาจเกิดขึ้นช่วงใกล้ตื่น (Late Night หรือ Early Morning) ทำให้บางคนตื่นขึ้นมาพร้อมกับอาการปวดขากรรไกรหรือปวดศีรษะ นอกจากนี้ภาวะความเครียด ความเหนื่อยล้า หรือการดื่มกาเฟอีนมากๆ ก็สามารถกระตุ้นให้นอนกัดฟันบ่อยขึ้นได้

นอนกัดฟันเกิดจากอะไร?

การนอนกัดฟันมีสาเหตุที่เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยสาเหตุหลักๆ ได้แก่

• ความเครียดและความวิตกกังวล ทำให้กล้ามเนื้อขากรรไกรเกร็งและขบฟันขณะหลับ
• นอนหลับไม่เพียงพอหรือคุณภาพการนอนต่ำ เพิ่มโอกาสเกิดการนอนกัดฟัน
• ความผิดปกติของการสบฟันหรือโครงสร้างขากรรไกร ทำให้แรงกดกระจายไม่สมดุล
• ความผิดปกติของระบบประสาทและการนอน เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea)
• ผลข้างเคียงของยาบางชนิด เช่น ยากลุ่ม SSRIs
• คาเฟอีนและแอลกอฮอล์มากเกินไป กระตุ้นให้เกิดการขบฟัน
• พฤติกรรมขบฟันระหว่างวัน (Awake Bruxism) ทำให้กล้ามเนื้อขากรรไกรตึงตลอดเวลา

อาการนอนกัดฟัน สังเกตได้อย่างไร?

อาการทางฟันที่สังเกตได้ชัดเจน

• ฟันสึกอย่างผิดปกติ
• ฟันบิ่นหรือแตกง่าย
• ฟันร้าว (Cracked Tooth)
• เคลือบฟันสึก
• ฟันโยก
• เหงือกร่น

อาการปวดที่สัมพันธ์กับขากรรไกร

• ปวดขากรรไกรบริเวณหน้าหู (TMJ)
• เสียงกึกๆ หรือคลิกขณะอ้าปาก
• ขากรรไกรตึงหรืออ้าปากได้ไม่สุด
• ขากรรไกรค้างชั่วคราว
• ปวดลามไปศีรษะ คอ และไหล่

อาการที่เกิดตอนตื่นนอน

• ตื่นมารู้สึกปวดกรามหรือกรามล้า
• ปวดหัวบริเวณขมับในตอนเช้า (Tension Headache)
• รู้สึกเมื่อยหน้า เหมือนขากรรไกรไม่ได้พักเลย
• ปากอ้าไม่เต็มที่ในตอนเช้า
• มีอาการเสียวฟันทันทีหลังตื่นนอน
• รู้สึกเหนื่อย ไม่สดชื่น

สัญญาณจากคนรอบข้าง

• มีเสียงขบหรือบดฟันดังตอนหลับ
• ตื่นมาพบว่าการนอนถูกรบกวนจากเสียงกัดฟันของคู่ครอง
• ปวดตึงขากรรไกรหรือปวดหน้าในตอนเช้า
• ปวดหัวบริเวณขมับ
• ฟันสึก ฟันบิ่น แตกง่าย
• เหงือกร่นโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ตื่นมากรามล้า หุบปากลำบาก
• คนข้างๆ บอกว่ามีเสียงกัดฟันตอนนอน
• ข้อต่อขากรรไกรมีเสียงคลิกหรือเจ็บ

นอนกัดฟัน ผลเสีย อันตราย และภาวะแทรกซ้อนมีอะไรบ้าง?

• ฟันสึกจนเคลือบฟันบางลง ทำให้ฟันอ่อนแอและเสี่ยงต่อการผุ
• ฟันแตก บิ่น หรือร้าวได้ง่าย จากแรงขบฟันที่มากเกินไป
• เหงือกร่นแบบไม่ทราบสาเหตุ ส่งผลต่อความมั่นคงของฟัน
• ปวดข้อต่อขากรรไกร (TMJ Disorder) ทำให้ขยับขากรรไกรลำบากหรือเจ็บ
• ปวดใบหน้าและปวดหัวเรื้อรัง เนื่องจากกล้ามเนื้อขากรรไกรเกร็ง
• ฟันโยกหรือสูญเสียฟันในระยะยาว จากแรงกดสะสมต่อเนื่อง
• คุณภาพการนอนลดลง นอนหลับไม่เต็มที่ รู้สึกเหนื่อยตลอดวัน
• ปัญหาการเคี้ยวอาหาร ทำให้การบดเคี้ยวไม่เต็มประสิทธิภาพ
• รูปหน้าเปลี่ยนหรือกล้ามเนื้อใบหน้าใหญ่ขึ้น จากกล้ามเนื้อขากรรไกรที่พัฒนาเกินไป
• ส่งผลต่ออุปกรณ์ทันตกรรมและการจัดฟัน เช่น สะพานฟัน ครอบฟัน หรือเครื่องมือจัดฟันเสียหาย
• ทำให้ขากรรไกรค้างได้ เกิดความเจ็บปวดและเคลื่อนไหวลำบาก

ควรไปพบแพทย์เมื่อไรหากนอนกัดฟัน?

• ปวดขากรรไกรรุนแรงตอนเช้าทุกวัน เกิดจากกล้ามเนื้อขากรรไกรเกร็งและทำงานหนักระหว่างนอน ทำให้ตื่นขึ้นมารู้สึกปวดตึงหรือเจ็บบริเวณขากรรไกรและใบหน้า
• ฟันสึกหรือแตกบ่อยครั้ง แรงกัดฟันซ้ำๆ ทำให้ฟันสึกกร่อน เคลือบฟันบางลง หรือเกิดฟันแตกและบิ่นได้ง่าย
• ขากรรไกรมีเสียงกึกๆ หรือเจ็บมาก อาจเกิดจากความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMJ) เมื่อขยับขากรรไกรจะมีเสียงหรือรู้สึกเจ็บ
• นอนกรนหรือสงสัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) สามารถกระตุ้นให้นอนกัดฟันบ่อยขึ้น และส่งผลต่อคุณภาพการนอน
• คนใกล้ชิดบอกว่ามีเสียงกัดฟันดังเป็นประจำ บางครั้งผู้ที่นอนกัดฟันอาจไม่รู้ตัว การสังเกตจากคนรอบข้างจึงช่วยระบุปัญหาได้เร็วและช่วยให้เข้ารับการตรวจรักษาอย่างเหมาะสม

การตรวจวินิจฉัยการนอนกัดฟัน

1. ตรวจสภาพฟันที่สึกหรือมีรอยขูด เพื่อตรวจหาฟันที่สึก ฟันแตก หรือมีรอยขูดจากการขบฟันผิดปกติ
2. ประเมินการทำงานของข้อต่อขากรรไกร (TMJ) ตรวจกล้ามเนื้อและข้อต่อขากรรไกรว่ามีความผิดปกติหรือเจ็บขณะเคลื่อนไหวหรือไม่
3. ซักประวัติการนอน สอบถามพฤติกรรมการนอน ระยะเวลา คุณภาพการนอน และประวัติความเครียดหรือปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ
4. ใช้เครื่องตรวจ Sleep Test หากสงสัยว่ามีภาวะผิดปกติการนอนร่วม เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) เพื่อตรวจเก็บข้อมูลการนอนอย่างละเอียด

นอนกัดฟันแก้อย่างไร

การนอนกัดฟันอาจเกิดจากความเครียดหรือพฤติกรรมที่เราควบคุมไม่ได้ แต่นอนกัดฟันมีวิธีแก้ที่หลากหลายที่ช่วยลดอาการและป้องกันความเสียหายต่อฟันและขากรรไกรได้ทั้งแบบง่ายๆ ด้วยตนเอง ดังนี้

1. ลดความเครียดในชีวิตประจำวัน เพื่อป้องกันการเกร็งของกล้ามเนื้อขากรรไกร
2. หลีกเลี่ยงคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ก่อนนอน เพราะอาจกระตุ้นการนอนกัดฟัน
3. จัดเวลานอนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายและกล้ามเนื้อผ่อนคลายเต็มที่
4. ประคบอุ่นบริเวณขากรรไกรก่อนนอน ช่วยคลายกล้ามเนื้อและลดความตึง
5. ฝึกคลายกล้ามเนื้อใบหน้า เช่น การนวดขากรรไกรหรือทำท่ากล้ามเนื้อผ่อนคลาย
6. หลีกเลี่ยงการเคี้ยวหมากฝรั่งหรือของแข็ง เพื่อลดแรงกดที่ขากรรไกร
7. พยายามไม่ขบฟันในตอนกลางวัน เพื่อป้องกันการสร้างนิสัยการขบฟัน
8. จัดท่านอนให้เหมาะสม เช่น นอนตะแคงหรือใช้หมอนรองศีรษะให้คอและขากรรไกรอยู่ในแนวสบาย

นอนกัดฟันรักษาอย่างไร?

หากการแก้ไขด้วยตนเองเบื้องต้นไม่สามารถลดหรือหยุดภาวะนอนกัดฟันได้ แพทย์และทันตแพทย์อาจแนะนำการรักษาเฉพาะทาง ร่วมกับการปรับพฤติกรรมและการดูแลด้านสุขภาพอื่น เช่น การบำบัดความเครียด การปรับพฤติกรรมการนอน หรือการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) เพื่อควบคุมปัจจัยที่กระตุ้นการนอนกัดฟัน

1.ทำเฝือกสบฟัน (Night Guard)

เป็นอุปกรณ์ใส่ป้องกันฟันขณะนอนหลับ ทำจากวัสดุพลาสติกใสหรือยืดหยุ่น ช่วยลดแรงกดระหว่างฟันบน-ล่าง ป้องกันฟันสึก แตกหรือบิ่น และลดอาการปวดขากรรไกร

2.กายภาพบำบัดขากรรไกร

การฝึกกล้ามเนื้อและการนวดขากรรไกรร่วมกับการออกกำลังกายเฉพาะส่วน ช่วยคลายกล้ามเนื้อ ลดความตึง ลดอาการ

3.จัดฟันหากมีปัญหาสบฟันผิดปกติ

หากมีความไม่สมดุลของการสบฟัน การจัดฟันสามารถช่วยปรับตำแหน่งฟัน ลดแรงกัดฟันที่ผิดปกติ และป้องกันฟันสึกหรือเสียหายเพิ่มเติม

4.รักษาความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMJ Disorder)

หากพบปัญหาที่ข้อต่อขากรรไกรร่วมด้วย การรักษาอาจรวมถึงการใช้เฝือกสบฟัน การกายภาพบำบัด หรือยาเพื่อลดการอักเสบและคลายกล้ามเนื้อ ช่วยให้ขยับขากรรไกรได้สะดวกและลดอาการปวด

วิธีลดและป้องกันการนอนกัดฟัน

1. หลีกเลี่ยงคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ก่อนนอน เพื่อลดการกระตุ้นการขบฟันขณะหลับ
2. ยืดกล้ามเนื้อใบหน้าและขากรรไกร เช่น การนวดหรือออกกำลังกายขากรรไกร เพื่อคลายความตึง
3. ลดความเครียดด้วยการออกกำลังกายและทำสมาธิ ช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายและลดแรงกดจากความเครียด
4. นอนให้เพียงพอ เพื่อให้ร่างกายและกล้ามเนื้อขากรรไกรได้พักผ่อนเต็มที่
5. หลีกเลี่ยงการเคี้ยวของแข็งหรือหมากฝรั่ง เพื่อลดแรงกดซ้ำบนฟันและขากรรไกร
6. พยายามไม่ขบฟันระหว่างวัน เพื่อป้องกันการสร้างนิสัยและลดความตึงของกล้ามเนื้อขากรรไกร

การหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) เกี่ยวข้องหรือไม่?

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep apnea) สามารถกระตุ้นให้เกิดการนอนกัดฟันได้ เนื่องจากร่างกายตอบสนองต่อการหยุดหายใจโดยการเกร็งกล้ามเนื้อขากรรไกรเพื่อเปิดทางเดินหายใจ การนอนกัดฟันจึงอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณแฝงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

นอนกัดฟันทำให้ปวดกราม ปวดหัว หรือไมเกรนจริงไหม?

ใช่ การนอนกัดฟันสามารถทำให้กล้ามเนื้อขากรรไกรตึง ปวดกราม ปวดใบหน้า ปวดศีรษะ และบางรายอาจกระตุ้นให้เกิด ไมเกรนหรือปวดศีรษะรุนแรง เนื่องจากแรงกดและความเครียดที่สะสมจากการขบฟัน

หากไม่แน่ใจว่าตัวเองนอนกัดฟัน ควรทำอย่างไร?

หากสงสัยว่าตนเองนอนกัดฟันแต่ไม่แน่ใจ ควรสังเกตอาการตัวเองและสอบถามคนใกล้ชิด เช่น มีเสียงขบฟันตอนหลับหรือปวดกรามตอนเช้า นอกจากนี้สามารถเข้าพบ ทันตแพทย์หรือแพทย์ผู้ชำนาญการการนอน เพื่อตรวจฟัน ขากรรไกร และพฤติกรรมการนอน เพื่อวินิจฉัยและป้องกันภาวะแทรกซ้อน

นอนกัดฟันรักษาให้หายขาดได้ไหม?

การนอนกัดฟันไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ในทุกกรณี แต่สามารถควบคุมและลดอาการได้ด้วยการปรับพฤติกรรม การใช้เฝือกสบฟัน การกายภาพบำบัด และรักษาภาวะร่วมอื่นๆ เช่น ความเครียดหรือหยุดหายใจขณะหลับ การรักษาที่เหมาะสมสามารถลดความเสี่ยงต่อฟันสึก ปวดกราม และภาวะแทรกซ้อนอื่นๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

รักษาการนอนกัดฟัน ที่โรงพยาบาลวิภาวดี

รักษาการนอนกัดฟันที่โรงพยาบาลวิภาวดี มั่นใจได้ด้วยมาตรฐานทางการแพทย์ พร้อมเครื่องมือทันสมัย เช่น เฝือกสบฟัน (Night Guard) และอุปกรณ์ตรวจ Sleep Test เพื่อวินิจฉัยอย่างแม่นยำ นอกจากนี้ยังมีการดูแลแบบครบวงจรทั้งการประเมินข้อต่อขากรรไกร การบำบัดกล้ามเนื้อ และให้คำปรึกษาในการปรับพฤติกรรมการนอน โรงพยาบาลวิภาวดีจึงสามารถช่วยลดอาการปวดกราม ฟันสึก และปัญหาการนอน ทำให้ผู้ป่วยกลับมานอนหลับสบายและดูแลสุขภาพช่องปากได้อย่างครบถ้วน

สรุป

นอนกัดฟันเป็นภาวะที่หลายคนอาจไม่รู้ตัว แต่สามารถส่งผลต่อฟัน ขากรรไกร และคุณภาพการนอนอย่างชัดเจน หากสังเกตว่ามีฟันสึก ปวดกราม หรือมีเสียงขบฟันตอนนอน ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินและรักษาเบื้องต้น การปรับพฤติกรรม ลดความเครียด นอนให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ช่วยลดอาการได้ดี ในบางกรณีอาจใช้เฝือกสบฟันหรือทำกายภาพบำบัดร่วมกับการรักษาโรคอื่นๆ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ การดูแลอย่างต่อเนื่องจะช่วยป้องกันฟันสึก ปวดกราม และปัญหาสุขภาพในระยะยาว ทำให้สามารถนอนหลับได้อย่างสบายและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนต่างๆ

หากสงสัยว่าตัวเองนอนกัดฟันหรือมีความเสี่ยงต่อปัญหาขากรรไกรและฟันสึก โรงพยาบาลวิภาวดีพร้อมให้บริการ ตรวจประเมินความเสี่ยงและวินิจฉัยอย่างแม่นยำ ด้วยทันตแพทย์ผู้ชำนาญการและเครื่องมือทันสมัย พร้อมคำแนะนำการปรับพฤติกรรมและการรักษาเฉพาะทาง ช่วยป้องกันอาการปวดกราม ฟันสึก และปัญหาการนอน ทำให้ผู้ป่วยกลับมานอนหลับสบายได้ตลอดทั้งคืน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)