อาการเสียวฟันเกิดจากอะไร? สาเหตุ วิธีดูแลและป้องกัน

• อาการเสียวฟันที่ควรเข้าพบทันตแพทย์คือมีอาการเรื้อรังเกิน 1-2 สัปดาห์ รุนแรงขึ้น หรือเสียวร่วมกับเหงือกร่น เหงือกบวม ฟันเปลี่ยนสี หรือมีโพรงที่ตัวฟัน เพราะอาจเป็นสัญญาณฟันผุ ฟันร้าว หรือเหงือกอักเสบ
• อาการเสียวฟันเกิดจากเนื้อฟันหรือรากฟันเปิดเผยผึ่งต่อสิ่งแวดล้อมในช่องปาก ทำให้เส้นประสาทฟันไวต่อสิ่งกระตุ้น เช่น ความร้อน ความเย็น ของหวาน ของเปรี้ยว นอกจากนี้ฟันสึก ฟันผุ ฟันร้าวก็สามารถทำให้เกิดอาการเสียวฟันได้เช่นกัน
• วิธีรักษาอาการเสียวฟัน เช่น ทาสารลดอาการเสียวฟัน เคลือบฟลูออไรด์ อุดฟัน ครอบฟัน หรือรักษารากฟัน ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ เพื่อลดความเจ็บปวดและป้องกันปัญหาตามมา

อาการเสียวฟันคือ ความรู้สึกเจ็บหรือแสบฟันชั่วขณะเมื่อฟันสัมผัสกับความร้อน-เย็น อมหวาน เปรี้ยว หรือแม้แต่การแปรงฟันเบาๆ ก็สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการเสียวได้ และเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในทุกวัย หากปล่อยไว้นาน อาการเสียวฟันอาจรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน และเป็นสัญญาณของปัญหาช่องปากที่ต้องได้รับการรักษา บทความนี้พามาทำความเข้าใจ สาเหตุของอาการเสียวฟัน วิธีรักษา การป้องกัน เพื่อช่วยให้จัดการอาการนี้ได้อย่างถูกต้อง

อาการเสียวฟันคืออะไร?

อาการเสียวฟันคือ ความรู้สึกเจ็บแปลบที่ฟันแบบเฉียบพลัน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อเส้นประสาทในฟันได้รับการกระตุ้นจากปัจจัยภายนอกต่างๆ ฟันของเราประกอบด้วยหลายชั้น ชั้นนอกสุดคือ เคลือบฟัน (Enamel) ซึ่งแข็งแรงและช่วยปกป้องฟัน ชั้นกลางคือ เนื้อฟัน (Dentin) ที่มีท่อเล็กๆ เชื่อมไปยังเส้นประสาท และชั้นในสุดคือโพรงประสาทฟัน (Pulp) ที่มีเส้นประสาทและหลอดเลือด

เมื่อมีการสูญเสียเคลือบฟัน จะทำให้เนื้อฟันเผยผึ่งต่อสิ่งแวดล้อมในช่องปาก และสิ่งกระตุ้นด้วยต่างๆ เช่น น้ำเย็น น้ำร้อน อาหารหวานหรือเปรี้ยว หรือแรงกัด จะส่งสัญญาณไปยังเส้นประสาท

โดยอาการเสียวฟันที่พบได้บ่อย เช่น

• เสียวฟันทันทีเมื่อดื่มน้ำเย็น น้ำร้อน หรือทานอาหารหวาน/เปรี้ยว
• รู้สึกเสียวฟันขณะกัดหรือเคี้ยวอาหารแข็ง
• รู้สึกเจ็บแปล๊บสั้นๆ ที่ฟันหรือบริเวณขอบเหงือก โดยมักเกิดเฉียบพลันและหายเร็ว
• มีอาการเสียวฟันขณะแปรงฟันหรือใช้ไหมขัดฟัน
• บางครั้งอาจมีอาการเสียวฟันต่อเนื่องเมื่อมีฟันสึกหรือรากฟันเปิด

อาการเสียวฟันเกิดจากอะไร?

อาการเสียวฟันเกิดจากการที่ชั้นเนื้อฟันบริเวณตัวฟันหรือรากฟันถูกเปิดเผย ทำให้เส้นประสาทในฟันถูกกระตุ้นโดยสิ่งต่างๆ เช่น อุณหภูมิร้อน-เย็นจากอาหาร เครื่องดื่ม หรือพฤติกรรมบางอย่าง ต่อไปนี้คือสาเหตุรวมทั้งปัจจัยที่กระตุ้นให้เกินอาการเสียวฟัน

1.อาหารหรือเครื่องดื่มร้อน หรือเย็น

เมื่อฟันสัมผัสกับความร้อนหรือความเย็นทันที จะทำให้ท่อเล็กๆ ในเนื้อฟันส่งสัญญาณไปกระตุ้นยังเส้นประสาทภายใน เกิดความรู้สึกเจ็บหรือเสียวทันที

2.อาหารหวานหรือมีกรดสูง

น้ำตาลหรือกรดในอาหารสามารถกัดกร่อนเคลือบฟันและกระตุ้นเส้นประสาทภายในเนื้อฟัน ทำให้เกิดอาการเสียวฟันโดยเฉพาะบริเวณฟันที่สึกหรือมีฟันผุ

3.ลมเย็นหรืออากาศหนาว

อากาศเย็นสามารถกระตุ้นเนื้อฟันโดยตรง ทำให้รู้สึกเสียวฟันขณะหายใจหรือตอนอยู่กลางลม

4.การสัมผัสโดยตรงของฟันกับสิ่งที่แข็ง

การกัดอาหารแข็งหรือใช้ฟันเคี้ยวสิ่งของแข็งทำให้เส้นประสาทฟันถูกกระตุ้นและเกิดความเจ็บชั่วขณะ

5.แปรงฟันแรงหรือใช้ไหมขัดฟันแรงเกินไป

การทำความสะอาดฟันแรงเกินไปสามารถทำให้เคลือบฟันบางลงหรือเหงือกร่น ทำให้เนื้อฟันเปิดเผยและเกิดอาการเสียว

6.เคลือบฟันสึก

ฟันสึกจากการกัดฟันแรง หรือแปรงฟันแรง ทำให้ชั้นเคลือบฟันบางลงและเนื้อฟันถูกเปิดเผย ส่งผลให้ฟันไวต่อสิ่งกระตุ้น

7.เหงือกร่น

เมื่อเหงือกร่น รากฟันจะเปิดและสัมผัสสิ่งกระตุ้นได้ง่ายขึ้น ทำให้เกิดอาการเสียวฟันโดยเฉพาะบริเวณราก

8.ฟันผุหรือฟันกร่อน

ฟันที่ผุหรือกร่อนทำให้ชั้นป้องกันฟันเสียหาย เนื้อฟันและเส้นประสาทถูกเปิดเผย ทำให้เกิดอาการเสียว

9.ฟันแตกหรือรอยร้าว

รอยแตกหรือรอยร้าวในฟันสามารถเปิดทางให้สิ่งกระตุ้นเข้าถึงเนื้อฟันและเส้นประสาท ทำให้รู้สึกเจ็บเฉียบพลัน

10.การอุดฟันหรือทำฟันบางประเภท

การอุดฟัน การทำครอบฟัน หรือการรักษาฟันบางชนิด อาจทำให้เส้นประสาทภายในตัวฟันถูกกระตุ้นชั่วคราว จึงเกิดอาการเสียวฟัน

 

11.หินปูนสะสมหรือเหงือกอักเสบ

หินปูนหรือเหงือกอักเสบทำให้เหงือกร่นและมีรากฟันบางส่วนถูกเปิดเผยและไวต่อสิ่งกระตุ้น เช่น ความร้อน ความเย็น

12.ใช้ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟัน

ขณะที่ฟอกสีฟัน สารฟอกจะซึมผ่านท่อเนื้อฟันเพื่อกำจัดสารที่ทำให้ฟังเหลืองและไปกระตุ้นเส้นประสาทภายในได้ ทำให้เกิดอาการเสียวฟันชั่วคราว โดยอาการเสียวฟันจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ

อาการเสียวฟันแบบไหนควรพบทันตแพทย์?

อาการเสียวฟันบางแบบอาจบ่งบอกปัญหาฟันที่รุนแรงขึ้น จึงควรพบทันตแพทย์ทันที เช่น

• เสียวฟันเรื้อรังเกิน 1-2 สัปดาห์ แสดงว่าฟันอาจมีปัญหาภายใน เช่น ฟันผุหรือเนื้อฟันอักเสบ
• เสียวมากขึ้นเรื่อยๆ อาการที่ทวีความรุนแรงขึ้นอาจบ่งบอกถึงฟันผุรุนแรงหรือเส้นประสาทฟันอักเสบ
• เสียวเฉพาะตำแหน่งและเจ็บเพิ่ม อาจเกิดจากฟันแตก รอยร้าว หรือฟันผุที่ลึก
• เสียวร่วมกับอาการบวม เหงือกแดง หรือเลือดออก อาจบ่งชี้ถึงเหงือกอักเสบ หรือติดเชื้อในฟันและเหงือก
• มีรูฟันหรือฟันเปลี่ยนสี เป็นสัญญาณฟันผุรุนแรงหรือเนื้อฟันตาย ควรเข้าพบทันตแพทย์ทันที

10 วิธีแก้เสียวฟันด้วยตัวเอง ทำตามง่ายๆ

วิธีแก้เสียวฟันทำได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและใช้ผลิตภัณฑ์เฉพาะ แต่หากอาการรุนแรงหรือเรื้อรัง ควรพบทันตแพทย์

1. ใช้ยาสีฟันสูตรลดอาการเสียวฟัน ยาสีฟันชนิดนี้ช่วยเคลือบเนื้อฟันและลดการกระตุ้นเส้นประสาท
2. เลือกแปรงสีฟันขนนุ่มและแปรงฟันอย่างอ่อนโยน ลดการสึกของเคลือบฟันและป้องกันเหงือกร่น
3. หลีกเลี่ยงอาหารและเครื่องดื่มที่กระตุ้นอาการเสียว เช่น ของเย็น ของร้อน ของหวาน หรืออาหารมีกรดสูง
4. หลีกเลี่ยงการกัดฟันหรือขบฟันแน่น ลดความเสี่ยงฟันสึกหรือร้าว
5. หลีกเลี่ยงการฟอกสีฟันชั่วคราว เพราะสารฟอกสีอาจทำให้เส้นประสาทในเนื้อฟันไวต่อการกระตุ้น
6. เลือกน้ำยาบ้วนปากสูตรอ่อนโยน ไม่มีแอลกอฮอล์ ป้องกันการระคายเคืองและลดการไวต่ออาการเสียวฟัน
7. รักษาความสะอาดช่องปากอย่างสม่ำเสมอ แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง และใช้ไหมขัดฟันเบาๆ
8. หลีกเลี่ยงการแปรงฟันทันทีหลังทานของเปรี้ยว ควรรอประมาณ 30-60 นาที เพื่อให้เคลือบฟันที่สัมผัสกรดลดการขัดสีจากการแรงฟันทันที
9. ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ ช่วยชะล้างกรดและเศษอาหาร ลดการกระตุ้นฟัน
10. ใช้หลอดดูดน้ำอย่างระมัดระวัง เพื่อลดการสัมผัสของน้ำหรือเครื่องดื่มกับฟันหน้าโดยตรง

วิธีรักษาอาการเสียวฟันโดยทันตแพทย์

หากลองดูแลตัวเองแล้วอาการเสียวฟันไม่ดีขึ้นหรือเรื้อรัง ควรเข้าพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและรักษาอย่างเหมาะสม

1. ทาสารลดอาการเสียวฟัน

ทันตแพทย์จะใช้สารลดอาการเสียวทาบริเวณที่เนื้อฟันเปิดเผยและลดการกระตุ้นเส้นประสาท สารนี้มักออกฤทธิ์ชั่วคราว แต่ช่วยบรรเทาอาการเสียวฟันให้ทันที เหมาะกับอาการเสียวฟันเล็กน้อยหรือเริ่มต้น

2. เคลือบฟลูออไรด์เข้มข้น

ฟลูออไรด์เป็นสารที่ช่วยเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟันและลดความไวต่อการถูกกระตุ้นของเส้นประสาทภายในฟัน ทันตแพทย์จะทาเป็นเจลลงบนฟัน ซึ่งจะช่วยป้องกันฟันผุและลดอาการเสียวฟันได้ระยะยาว

3. อุดฟันหรือเคลือบคอฟัน

กรณีที่ฟันผุ สึก หรือมีรอยร้าวเล็กๆ ทันตแพทย์จะทำการอุดฟันด้วยวัสดุอุดฟัน เพื่อปิดเนื้อฟันที่ถูกเปิดเผย ลดอาการเสียวฟัน และป้องกันความเสียหายเพิ่ม การรักษานี้มักเห็นผลเร็วและคงทนหลายปี

4. รักษาเหงือกและขูดหินปูน

เมื่อเหงือกร่นหรือมีหินปูนสะสม รากฟันอาจถูกเปิดเผย ทำให้เกิดอาการเสียวฟัน ทันตแพทย์จะขูดหินปูน ทำความสะอาดรากฟัน และรักษาเหงือกอักเสบ ซึ่งช่วยลดการสัมผัสของรากฟันต่อสิ่งกระตุ้นและลดอาการเสียว

5. ทำครอบฟัน

ในกรณีฟันสึกมาก ฟันแตก หรือมีรอยร้าวลึก ครอบฟันจะช่วยปกป้องเนื้อฟันและเส้นประสาทจากสิ่งกระตุ้น รวมถึงช่วยฟื้นฟูการบดเคี้ยวให้เป็นปกติ ครอบฟันมักทำจากวัสดุเซรามิกหรือโลหะเคลือบเซรามิก

6. รักษารากฟัน (เฉพาะกรณีจำเป็น)

หากเส้นประสาทฟันอักเสบหรือฟันตาย การรักษารากฟัน (Root Canal Treatment) จะกำจัดเนื้อฟันและเส้นประสาทที่ติดเชื้อ ทำให้เจ็บปวดลดลงและป้องกันการลุกลามของการติดเชื้อ ฟันยังคงใช้งานได้ตามปกติ โดยควรพิจารณาครอบฟันภายหลังการรักษารากฟัน

วิธีป้องกันอาการเสียวฟัน

การป้องกันอาการเสียวฟันทำได้ด้วยการดูแลฟันและเหงือกอย่างถูกวิธี ปรับพฤติกรรมการกินอาหาร และใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่เหมาะสม ดังนี้

1. แปรงฟันอย่างถูกวิธี แปรงฟันวันละ 2 ครั้งด้วยแรงที่พอดี หลีกเลี่ยงการใช้แรงที่มากเกินไปเพื่อลดการสึกของเคลือบฟันและเหงือกร่น
2. ใช้ยาสีฟันสูตรลดอากรารเสียวฟันเป็นประจำ ช่วยลดความไวต่อสิ่งกระตุ้นของเส้นประสาทภายในฟัน เช่น ความร้อน ความเย็น หรือของหวาน
3. เคลือบฟลูออไรด์อย่างสม่ำเสมอ ช่วยเสริมความแข็งแรงของเคลือบฟัน ป้องกันฟันผุ และลดความเสี่ยงของการเสียวฟัน
4. หลีกเลี่ยงอาหารรสเปรี้ยวจัดและเครื่องดื่มมีกรด ลดการกัดกร่อนเคลือบฟันและการกระตุ้นเนื้อฟัน
5. หลีกเลี่ยงการแปรงฟันทันทีหลังทานของเปรี้ยว ควรรอประมาณ 30-60 นาที เพื่อให้เคลือบฟันที่สัมผัสกรดลดการขัดสีจากการแปรงฟันทันที
6. หลีกเลี่ยงนิสัยกัดฟันหรือขบฟันแน่น ลดความเสี่ยงฟันสึกหรือร้าว และป้องกันการเปิดเผยเนื้อฟัน
7. เลือกใช้น้ำยาบ้วนปากสูตรอ่อนโยน เลือกชนิดไม่มีแอลกอฮอล์ เพื่อไม่ให้ระคายเคืองฟันและเหงือก
8. รักษาความสะอาดช่องปากอย่างสม่ำเสมอ แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันอย่างถูกวิธี เพื่อลดการสะสมของคราบหินปูนและแบคทีเรีย
9. ตรวจสุขภาพฟันทุก 6 เดือน ตรวจฟันและขูดหินปูนอย่างสม่ำเสมอ ช่วยตรวจพบปัญหาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และป้องกันอาการเสียวฟันในระยะยาว

อาการเสียวฟันสามารถรักษาให้หายขาดได้ไหม?

อาการเสียวฟันสามารถบรรเทาและควบคุมได้ แต่บางกรณีอาจไม่หายขาดโดยสมบูรณ์ ขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น หากเกิดจากฟันสึก ฟันผุ หรือเหงือกร่น การรักษาตามคำแนะนำทันตแพทย์ร่วมกับการปรับพฤติกรรมและใช้ยาสีฟันลดอาการเสียวฟันสามารถช่วยให้อาการลดลงอย่างมาก แต่ฟันที่สึกหรือรากฟันเปิดอาจยังไวต่อสิ่งกระตุ้นบางอย่างได้

มียาแก้เสียวฟันไหม?

มี ผลิตภัณฑ์และยาสีฟันเฉพาะที่ช่วยลดอาการเสียวฟัน เช่น ยาสีฟันสูตรลดอาการเสียวฟัน น้ำยาบ้วนปากสูตรอ่อนโยน หรือสารเคลือบฟลูออไรด์ที่ช่วยปกป้องเนื้อฟันและลดการกระตุ้นเส้นประสาท แต่ยาเหล่านี้ช่วยบรรเทาอาการเท่านั้น ไม่ใช่การรักษาสาเหตุโดยตรง

ทำไมถึงมีอาการเสียวฟันเวลากินของร้อน – เย็น?

เมื่อฟันถูกกระตุ้นด้วยความร้อนหรือความเย็น ท่อเล็กๆ ในเนื้อฟันจะส่งสัญญาณไปยังเส้นประสาทในฟัน ทำให้เกิดความเจ็บหรือเสียวทันที หากชั้นเคลือบฟันบางลง ทำให้มีเนื้อฟันหรือรากฟันเปิด เส้นประสาทจะไวต่อการกระตุ้นมากขึ้น ทำให้รู้สึกเสียวฟันทันทีเมื่อสัมผัสอาหารหรือเครื่องดื่มร้อน-เย็น

รักษาอาการเสียวฟัน ที่โรงพยาบาลวิภาวดี

หากคุณมีอาการเสียวฟันเรื้อรังหรือไม่สามารถบรรเทาได้ด้วยวิธีดูแลตัวเอง โรงพยาบาลวิภาวดีมีบริการทันตกรรม ตรวจวินิจฉัยสาเหตุของอาการเสียวฟันได้อย่างแม่นยำ เช่น ฟันผุ ฟันสึก รากฟันเปิด หรือเหงือกร่น พร้อมมี วิธีรักษาเฉพาะบุคคล ทั้งการทาสารลดอาการเสียวฟัน เคลือบฟลูออไรด์ อุดฟัน ครอบฟัน หรือรักษารากฟันตามความจำเป็น นอกจากนี้ยังให้คำแนะนำเรื่อง การป้องกันและดูแลอาการเสียวฟัน เพื่อให้ฟันแข็งแรงและลดอาการเสียวในระยะยาว

สรุป

อาการเสียวฟันคือเรื่องที่พบได้บ่อยและมักเกิดจากหลายสาเหตุ ทั้งฟันผุ ฟันสึก หรือเหงือกร่น แม้บางครั้งอาจรู้สึกเพียงชั่วคราว แต่ถ้าเสียวฟันบ่อยหรือรุนแรง ควรใส่ใจและปรับพฤติกรรมดูแลฟันให้ถูกวิธี เช่น แปรงฟันอ่อนโยน ใช้ยาสีฟันสูตรลดอาการเสียวฟัน และหลีกเลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่กระตุ้น สำหรับกรณีอาการไม่ดีขึ้น การเข้าพบทันตแพทย์สำคัญ เพราะมีวิธีรักษาตั้งแต่ทายา เคลือบฟลูออไรด์ อุดฟัน หรือทำครอบฟันที่เหมาะสม 

หากคุณกำลังประสบปัญหาอาการเสียวฟัน หรืออยากตรวจเช็กสุขภาพช่องปาก โรงพยาบาลวิภาวดีพร้อมให้บริการด้วยทันตแพทย์ผู้ชำนาญการและเครื่องมือทันสมัย ตรวจวินิจฉัยและรักษาอาการเสียวฟัน และปัญหาในช่องปากอื่นๆ เช่น บำบัดอาการเสียวฟัน เคลือบฟลูออไรด์ อุดฟัน ไปจนถึงทำครอบฟันและรักษารากฟัน พร้อมคำแนะนำการดูแลช่องปากแบบส่วนบุคคล เพื่อให้คุณมีรอยยิ้มสวยและฟันแข็งแรงอย่างยาวนาน