
โรคหัวใจเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ที่มักดำเนินโรคอย่างเงียบเชียบจนกว่าจะเกิดอาการวิกฤต การทำความเข้าใจเกี่ยวกับประเภทของโรค ตั้งแต่โรคหลอดเลือดหัวใจไปจนถึงภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ รวมถึงการสังเกตสัญญาณเตือนเบื้องต้น เช่น อาการแน่นหน้าอกหรือเหนื่อยง่าย จึงเป็นกุญแจสำคัญในการรักษาและป้องกันความรุนแรง
Key Takeaways
- โรคหัวใจไม่ได้มีเพียงชนิดเดียว แต่ครอบคลุมทั้งความผิดปกติของหลอดเลือด กล้ามเนื้อ และลิ้นหัวใจ ซึ่งแต่ละชนิดต้องการการวินิจฉัยที่แม่นยำต่างกัน
- อาการเจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หรือใจสั่น เป็นสัญญาณโรคหัวใจสำคัญที่ไม่ควรละเลย เพราะการตรวจพบในระยะเริ่มต้นช่วยลดความเสี่ยงต่อภาวะหัวใจวายเฉียบพลันได้
- หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดสมอง หรือหัวใจหยุดเต้นกะทันหัน ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรง
- เทคโนโลยีทางการแพทย์ในปัจจุบัน ทั้งการใช้ยา หัตถการ และการผ่าตัดบายพาสหัวใจ มีอัตราความสำเร็จสูงและช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตปกติได้
- การปรับพฤติกรรมโภชนาการ การออกกำลังกายสม่ำเสมอ และการตรวจสุขภาพหัวใจประจำปี เป็นวิธีป้องกันโรคหัวใจที่เห็นผลดีที่สุดในระยะยาว
สารบัญบทความ
โรคหัวใจ คืออะไร
โรคหัวใจ (Heart Disease) หมายถึง กลุ่มของโรคหรือความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับหัวใจในส่วนต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นหลอดเลือดหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจ ลิ้นหัวใจ หรือระบบไฟฟ้าหัวใจ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพการทำงานของหัวใจในการสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย โดยความผิดปกติเหล่านี้อาจเกิดขึ้นจากกรรมพันธุ์ พฤติกรรมการใช้ชีวิต หรือความเสื่อมสภาพตามวัย ซึ่งแต่ละรูปแบบจะส่งผลให้เกิด ภาวะ และ อาการ ที่แตกต่างกันออกไปตามสาเหตุเฉพาะของโรคนั้น ๆ
- เหนื่อยง่าย หายใจไม่เต็มอิ่ม อาจไม่ใช่แค่เพลีย แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนจากหัวใจที่กำลังอ่อนแรง เช็กสาเหตุและวิธีดูแลตัวเองได้ที่นี่ : หายใจเหนื่อยเกิดจากอะไร
โรคหัวใจ อาการเป็นอย่างไร

อาการโรคหัวใจที่เกิดขึ้นนั้นมีความหลากหลายและแตกต่างกันไปตามพยาธิสภาพของแต่ละโรค บางชนิดอาจแสดงออกอย่างเฉียบพลันในขณะที่บางชนิดอาจดำเนินโรคไปอย่างช้า ๆ จนผู้ป่วยไม่ทันสังเกตเห็น ความเข้าใจในลักษณะเฉพาะของโรคหัวใจ อาการแต่ละประเภทจึงมีความสำคัญต่อการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที
- อยู่เฉย ๆ แต่รู้สึกใจสั่น หัวใจเต้นแรงรัวจนผิดปกติ อย่าปล่อยผ่าน เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณบอกความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ต้องรีบตรวจเช็ก : หัวใจเต้นแรง จนรู้สึกได้ เกิดจาก
1. โรคหลอดเลือดหัวใจ
โรคหลอดเลือดหัวใจ (Coronary Artery Disease) เป็นโรคหัวใจ สาเหตุจากการตีบหรือตันของหลอดเลือดแดงที่นำเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจ ส่งผลให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดออกซิเจนและสารอาหาร หากรุนแรงอาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจตายหรือเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันได้
- เจ็บแน่นหน้าอกคล้ายมีของหนักกดทับบริเวณกลางอก หรือแน่นยอดอกคล้ายท้องอืด
- ปวดร้าวไปที่กราม ไหล่ หรือแขนซ้าย โดยมักเป็นมากขึ้นขณะออกแรงและดีขึ้นเมื่อพัก
- เหนื่อยง่าย หายใจถี่ หรือนอนราบไม่ได้เนื่องจากมีอาการหอบ
- หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือมีอาการหน้ามืดหมดสติ ซึ่งเป็นอาการที่ต้องเฝ้าระวังในโรคหัวใจขาดเลือดในผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิด
2. โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด
โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด (Congenital Heart Disease) คือความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจที่เกิดขึ้นตั้งแต่ทารกอยู่ในครรภ์ เช่น ผนังกั้นหัวใจรั่ว หรือลิ้นหัวใจตีบตั้งแต่กำเนิด นอกจากนี้อาจพบความผิดปกติของระบบไหลเวียนเลือดร่วมกับภาวะหลอดเลือดโป่งพองในบางราย
- สีผิวซีดเทาหรือเขียวคล้ำ โดยเฉพาะบริเวณริมฝีปากและเล็บ
- ทารกหายใจถี่ระหว่างรับนม ทำให้น้ำหนักตัวไม่เพิ่มตามเกณฑ์
- มีอาการบวมบริเวณขา หน้าท้อง หรือรอบดวงตา
- เหนื่อยง่ายผิดปกติเมื่อทำกิจกรรมหรือออกกำลังกาย และอาจมีลักษณะนิ้วปุ้ม
3. โรคกล้ามเนื้อหัวใจพิการ หรือกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบจากไวรัส
โรคกล้ามเนื้อหัวใจ (Cardiomyopathy) และกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (Myocarditis) เป็นความผิดปกติที่ทำให้หัวใจขยายตัวจนเกิดภาวะหัวใจโตบีบตัวได้ไม่ดี หรือมีความหนาผิดปกติ จนไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้เพียงพอ
- หายใจไม่ออกทั้งในขณะทำกิจกรรมและขณะพักผ่อน
- อ่อนเพลีย เหนื่อยล้าอย่างต่อเนื่อง และอาจนำไปสู่ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงในระยะยาว
- อาการบวมที่ขา ข้อเท้า และเท้า จากภาวะหัวใจวายเลือดคั่ง
- เวียนศีรษะ มึนงง หรือเป็นลมหมดสติร่วมกับการเต้นของหัวใจที่ผิดปกติ
4. โรคหัวใจจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Heart Arrhythmias) คือสภาวะที่หัวใจเต้นเร็วเกินไป ช้าเกินไป หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ ซึ่งผู้ป่วยควรสังเกตลักษณะกล้ามเนื้อหัวใจ อาการคนเป็นโรคหัวใจจากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่แสดงออกผ่านการทำงานของหัวใจที่ผิดปกติเหล่านี้
- รู้สึกหัวใจเต้นสะดุด เต้นรัว หรือเต้นสั่นพริ้วในอก
- วิงเวียนศีรษะ มึนศีรษะ และหน้ามืด
- เจ็บหน้าอกหรือรู้สึกไม่สบายบริเวณทรวงอก
- หายใจถี่ หรือหอบเหนื่อยง่ายขณะออกแรง
- รู้จักกับภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด PVC สัญญาณเตือนที่ทำให้รู้สึกหัวใจเต้นสะดุด มาทำความเข้าใจระดับความรุนแรงและแนวทางการรักษาที่ถูกต้อง : PVC คือ
5. โรคลิ้นหัวใจอักเสบจากการติดเชื้อ
โรคลิ้นหัวใจอักเสบจากการติดเชื้อ (Infective Endocarditis) มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในกระแสเลือดแล้วไปเกาะติดที่ลิ้นหัวใจที่ผิดปกติหรือลิ้นหัวใจเทียม ทำให้เกิดการทำลายเนื้อเยื่อลิ้นหัวใจและอาจส่งผลให้เกิดภาวะลิ้นหัวใจรั่วตามมา โดยอาการคนเป็นโรคหัวใจ โรคลิ้นหัวใจอักเสบจากการติดเชื้อ มีดังนี้
- มีไข้หนาวสั่น และมีอาการคล้ายการติดเชื้อในกระแสเลือด
- อ่อนแรง เหนื่อยล้า และไอแห้งต่อเนื่อง
- มีผื่นขึ้นหรือพบจุดเลือดออกผิดปกติที่ผิวหนังและใต้เล็บ
- อาจเกิดอาการอัมพาตหรือแขนขาขาดเลือดจากเศษก้อนเชื้อโรคหลุดไปอุดตันหลอดเลือด
6. ภาวะลิ้นหัวใจตีบหรือรั่ว
โรคลิ้นหัวใจ (Valvular Heart Disease) คือภาวะที่ลิ้นหัวใจทำงานผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นการเปิดไม่สุด (ตีบ) หรือปิดไม่สนิท (รั่ว) ทำให้เลือดไหลย้อนกลับหรือผ่านไปได้ยาก
- เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก โดยเฉพาะเวลาออกแรงหรือนอนราบ
- เท้าหรือข้อเท้าบวมจากการสะสมของของเหลวในร่างกาย
- เจ็บแน่นหน้าอก และอาจมีอาการหน้ามืดเป็นลม
- รู้สึกหัวใจเต้นผิดปกติ หรือใจสั่นรุนแรง
สัญญาณเตือนโรคหัวใจที่สังเกตได้ มีอะไรบ้าง
การสังเกตความผิดปกติของร่างกายในระยะเริ่มต้นเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเฉียบพลัน แม้โรคหัวใจแต่ละชนิดจะมีที่มาต่างกัน แต่มักส่งสัญญาณเตือนผ่านอาการทางร่างกายที่บ่งชี้ถึงประสิทธิภาพการสูบฉีดเลือดที่ลดลง หากพบอาการของโรคหัวใจดังต่อไปนี้ควรรีบพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยอย่างละเอียด
- เจ็บหน้าอก (Angina) : รู้สึกแน่นหรือถูกกดทับบริเวณกลางอกหรือด้านซ้าย และอาจมีอาการปวดร้าวไปที่แขนซ้าย หลัง คอ หรือกราม
- ใจสั่น (Palpitations) : รู้สึกว่าหัวใจเต้นเร็วรัว เต้นไม่เป็นจังหวะ หรือเต้นแรงผิดปกติโดยไม่สัมพันธ์กับกิจกรรมที่ทำ อาจเป็นโรคหัวใจอาการเริ่มต้นที่ต้องเฝ้าระวัง
- หายใจลำบาก (Shortness of Breath) : รู้สึกหอบเหนื่อย หายใจไม่เต็มอิ่ม หรือหายใจติดขัด ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้ทั้งในขณะออกกำลังกายหรือในขณะที่นอนพัก
- บวมตามร่างกาย (Swelling) : มีอาการบวมบริเวณขา ข้อเท้า หรือเท้า เนื่องจากการทำงานของหัวใจที่บกพร่องทำให้เกิดภาวะน้ำเกินในร่างกาย
- อาการอื่น ๆ : รู้สึกอ่อนเพลียอย่างรุนแรงโดยไม่มีสาเหตุ เวียนศีรษะ หน้ามืด คลื่นไส้อาเจียน หรือมีเหงื่อออกมากผิดปกติแม้จะอยู่ในที่อากาศเย็น
- ใจสั่นเป็นพัก ๆ เสี่ยงภาวะหัวใจเต้นพริ้ว PAF หรือไม่ ทำความรู้จักโรคนี้ให้มากขึ้นเพื่อลดความเสี่ยงการเกิดลิ่มเลือดอุดตันและอัมพาตในอนาคต : PAF คือ
ภาวะแทรกซ้อนจากโรคหัวใจ มีอะไรบ้าง

หากปล่อยให้โรคหัวใจดำเนินไปโดยไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงแก่ชีวิตได้ เนื่องจากหัวใจที่ทำงานผิดปกติจะส่งผลกระทบต่อระบบไหลเวียนเลือดและอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกาย ดังนี้
- โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) : ความผิดปกติของหัวใจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดหลุดไปอุดตันหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองจนเกิดภาวะสมองขาดเลือด
- หัวใจวาย (Heart Attack) : เกิดจากหลอดเลือดหัวใจอุดตันกะทันหันจนกล้ามเนื้อหัวใจตาย และอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจหยุดเต้นกะทันหัน (Sudden Cardiac Arrest)
- ภาวะหัวใจล้มเหลว (Heart Failure) : หัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้เพียงพอ ซึ่งเป็นผลมาจากกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงหรือโรคลิ้นหัวใจ
- หลอดเลือดแดงโป่งพอง (Aneurysm) : ความเสื่อมของหลอดเลือดอาจทำให้เกิดการโป่งพองและแตกออก ซึ่งส่งผลให้เสียเลือดภายในอย่างรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงชีวิต
- โรคหลอดเลือดส่วนปลาย (Peripheral Artery Disease) : การตีบตันของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงแขนหรือขา ทำให้ปวดขณะออกแรงและอาจเกิดการตายของเนื้อเยื่อส่วนปลาย
การวินิจฉัยโรคหัวใจ ทำได้อย่างไร
การวินิจฉัยโรคหัวใจอย่างรวดเร็วและแม่นยำช่วยให้แพทย์สามารถประเมินความรุนแรงและเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมได้ทันท่วงที โดยเฉพาะเมื่อเข้ารับการตรวจที่ศูนย์หัวใจและหลอดเลือดซึ่งมีความพร้อมด้านเครื่องมือ โดยเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และพิจารณาการตรวจพิเศษเพิ่มเติม ดังนี้
- การตรวจเบื้องต้น : การตรวจเลือดเพื่อหาค่าบ่งชี้ความผิดปกติ การเอกซเรย์ทรวงอกเพื่อดูขนาดหัวใจและสภาพปอด รวมถึงการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (Electrocardiography; ECG)
- การตรวจด้านโครงสร้างและสมรรถภาพ : การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนความถี่สูง (Echocardiogram; Echo) เพื่อดูการบีบตัวและลิ้นหัวใจ หรือการเดินสายพานตรวจสมรรถภาพหัวใจ (Exercise Stress Test; EST)
- การวินิจฉัยขั้นสูง : การฉีดสีหลอดเลือดหัวใจ (Coronary Angiography; CAG) เพื่อดูการตีบตัน หรือการใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) และเครื่องเอกซเรย์แม่เหล็กไฟฟ้า (CMR)
- การติดตามจังหวะหัวใจ : การติดเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจต่อเนื่อง 24-48 ชั่วโมง (Holter Monitoring) เพื่อวินิจฉัยภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
แนวทางการรักษาโรคหัวใจ
เป้าหมายหลักของการรักษาโรคหัวใจ คือการประคับประคองการทำงานของหัวใจและป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง โดยแพทย์เฉพาะทางจะพิจารณาแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย ซึ่งอาจมีการใช้หลายวิธีควบคู่กัน
- วิธีรักษาโรคหัวใจด้วยยา : เป็นวิธีพื้นฐานในการควบคุมอาการและป้องกันความรุนแรงของโรค ผู้ป่วยต้องรับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ห้ามปรับหรือหยุดยาเองเพราะอาจกระตุ้นให้เกิดภาวะแทรกซ้อนได้
- วิธีรักษาโรคหัวใจด้วยการทำหัตถการและศัลยกรรม : ในรายที่รุนแรงอาจจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดหัวใจ เช่น การผ่าตัดซ่อมลิ้นหัวใจ หรือการทำทางเบี่ยงหลอดเลือดที่เรียกว่า CABG คือการผ่าตัดบายพาสหลอดเลือดหัวใจ ซึ่งในปัจจุบันการผ่าตัดหัวใจ โอกาสรอดมีสูงถึงร้อยละ 98
- วิธีรักษาโรคหัวใจด้วยเวชศาสตร์ฟื้นฟู : การเข้าโปรแกรมฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจด้วยการออกกำลังกายภายใต้การดูแลของแพทย์และนักกายภาพบำบัด เพื่อฟื้นฟูความแข็งแรงของร่างกายอย่างปลอดภัย
ป้องกันโรคหัวใจได้อย่างไร
การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเป็นวิธีป้องกันโรคหัวใจที่มีประสิทธิภาพที่สุด เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงที่จะทำลายหลอดเลือดและกล้ามเนื้อหัวใจในระยะยาว ซึ่งสามารถเริ่มต้นได้จากกิจวัตรประจำวัน
- เลือกรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวและเกลือต่ำ ควบคุมระดับน้ำตาลและไขมันในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
- ออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 30 นาทีอย่างสม่ำเสมอ และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ 6-8 ชั่วโมงต่อวัน
- เลิกสูบบุหรี่และงดดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เนื่องจากเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพ
- จัดการความเครียด ดูแลสุขภาพช่องปากเพื่อป้องกันการติดเชื้อ และเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีอย่างน้อยปีละครั้ง
- แข็งแรงดีก็เสี่ยงได้ ทำไมคนอายุน้อยถึงเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลันกะทันหัน รู้เท่าทันปัจจัยเสี่ยงและวิธีป้องกันก่อนจะสายเกินไป : หัวใจวายเฉียบพลัน อายุน้อย เกิดจาก
โรคหัวใจ หมั่นสังเกตอาการ รีบรักษาก่อนสายเกินแก้
โรคหัวใจเป็นภาวะสุขภาพที่ซับซ้อนและต้องการการดูแลอย่างเฉพาะทาง การรับรู้ถึงความผิดปกติของร่างกายและเข้ารับการวินิจฉัยด้วยเครื่องมือที่ทันสมัย เช่น การฉีดสีหรือการทำอัลตราซาวนด์หัวใจ จะช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการรักษาด้วยยาหรือการศัลยกรรมทำทางเบี่ยงหลอดเลือด ซึ่งการปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ควบคู่ไปกับการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต จะช่วยลดอัตราการเสียชีวิตและเสริมสร้างระบบไหลเวียนเลือดให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โรงพยาบาลวิภาวดีเพียบพร้อมด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางที่เชี่ยวชาญด้านการวินิจฉัยและรักษาโรคหัวใจอย่างครบวงจร เรามีนวัตกรรมการตรวจหาสมรรถภาพหัวใจที่แม่นยำ และบริการหัตถการแก้ไขหลอดเลือดตีบรวมถึงการผ่าตัดบายพาสหัวใจ (CABG) โดยศัลยแพทย์ผู้ชำนาญการ ภายใต้ระบบมาตรฐานความปลอดภัยสูง เพื่อเพิ่มโอกาสรอดและฟื้นฟูหัวใจให้กลับมาแข็งแรง เราพร้อมดูแลคุณด้วยความใส่ใจเพื่อให้คุณมีคุณภาพชีวิตที่ดีและห่างไกลจากภาวะแทรกซ้อนอันตราย
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคหัวใจ
ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ มีอะไรบ้าง
ปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ แบ่งเป็นปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้อย่างอายุและกรรมพันธุ์ กับปัจจัยที่ป้องกันได้ด้วยการปรับพฤติกรรม เช่น ภาวะความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง เบาหวาน การสูบบุหรี่ ความเครียด และภาวะน้ำหนักตัวเกิน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพและเกิดการตีบตันได้ง่ายขึ้น
โรคหัวใจ มักเกิดจากสาเหตุอะไร
โรคหัวใจเกิดจากอะไร? สาเหตุของโรคหัวใจ มักเกิดจากการสะสมของไขมันและหินปูนที่ผนังหลอดเลือดจนเกิดการอุดตัน นอกจากนี้ยังอาจเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจตั้งแต่กำเนิด การติดเชื้อแบคทีเรียที่ลุกลามไปยังลิ้นหัวใจ หรือความเสื่อมสภาพของระบบไฟฟ้าหัวใจที่ส่งผลให้จังหวะการเต้นของหัวใจผิดปกติไปจากเดิม