โรคนิ่ว อาการ สาเหตุ และวิธีการรักษาที่ควรรู้ก่อนอาการรุนแรง

โรคนิ่วเป็นปัญหาสุขภาพที่สามารถเกิดขึ้นได้ในหลายส่วนของร่างกาย ทั้งนิ่วในทางเดินปัสสาวะและนิ่วในถุงน้ำดี ซึ่งนิ่ว อาการที่เห็นได้ชัดคือการปวดท้องอย่างรุนแรง หากไม่รักษาอย่างถูกวิธีอาจทำให้โรคลุกลามจนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตได้ ดังนั้น การรู้จักอาการและสาเหตุของโรคนิ่ว รวมถึงวิธีการรักษาอย่างถูกต้องจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม เพื่อป้องกันไม่ให้โรคกลายเป็นปัญหาสุขภาพที่ยากจะรักษาในอนาคต

Key Takeaways

นิ่ว คือผลึกแข็งที่เกิดจากการสะสมของสารบางชนิดในอวัยวะต่าง ๆ เช่น ถุงน้ำดีและทางเดินปัสสาวะ
นิ่ว อาการที่สังเกตได้ เช่น ปวดท้อง ปัสสาวะแสบขัด มีเลือดปนในปัสสาวะ คลื่นไส้ ขึ้นอยู่กับประเภทของนิ่ว
การรักษานิ่วทำได้หลายวิธี เช่น การใช้ยา การผ่าตัด หรือการสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งของนิ่ว
การป้องกันนิ่ว ควรปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้ถูกต้อง เช่น ดื่มน้ำมากขึ้น และรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดนิ่ว

สารบัญบทความ

นิ่ว คืออะไร
นิ่ว อาการเป็นอย่างไร
นิ่ว เกิดจากอะไร
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดนิ่ว มีอะไรบ้าง
วินิจฉัยโรคนิ่ว ทำได้อย่างไร
รักษาโรคนิ่วได้อย่างไร
เข้าใจนิ่วและอาการที่ควรระวังเพื่อการรักษาที่มีประสิทธิภาพ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการนิ่ว

นิ่ว คืออะไร

นิ่วคือผลึกแข็งที่เกิดขึ้นในอวัยวะบางส่วนของร่างกาย จากการสะสมของสารบางชนิดในร่างกายที่ไม่สามารถละลายในน้ำได้ ซึ่งแบ่งประเภทของนิ่วได้ออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่

นิ่วในถุงน้ำดี: เกิดขึ้นในถุงน้ำดี ซึ่งเป็นอวัยวะที่ช่วยย่อยไขมัน นิ่วชนิดนี้มักเกิดจากการสะสมของคอเลสเตอรอลหรือสารที่พบในน้ำดี เมื่อเกิดการสะสมมากเกินไปจะทำให้เกิดการตกผลึกเป็นนิ่ว ซึ่งอาจนำไปสู่การอักเสบและปวดท้องได้
นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ: เกิดขึ้นในไต กระเพาะปัสสาวะ หรือท่อปัสสาวะ นิ่วชนิดนี้มักเกิดจากการสะสมของแคลเซียม ออกซาเลต หรือกรดยูริกที่ไม่สามารถละลายได้ในปัสสาวะ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องอาจทำให้นิ่วอุดตันทางเดินปัสสาวะ เพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ

นิ่ว อาการเป็นอย่างไร

อาการโรคนิ่วโดยทั่วไปที่พบได้ ได้แก่

ปวดท้องบริเวณข้างลำตัวหรือท้องส่วนล่าง
ปัสสาวะแสบขัด
ปัสสาวะมีเลือดปน
คลื่นไส้หรืออาเจียน
ท้องอืดหรือท้องผูก

นิ่วในถุงน้ำดี อาการเริ่มต้นที่อาจพบมีดังนี้

ท้องอืด แน่นท้อง อาหารไม่ย่อย โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารไขมันสูง
คลื่นไส้ อาเจียน
ปวดใต้ลิ้นปี่ หรือบริเวณชายโครงด้านขวา
อาการตัวเหลือง ดีซ่าน
ปวดร้าวที่หลังขวา ไหล่ขวา
ปัสสาวะเหลืองเข้ม อุจจาระสีซีด

นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ รวมถึงโรคนิ่วในไต อาการที่พบได้บ่อยมีดังนี้

ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย รู้สึกปัสสาวะไม่สุด
ปวดท้องส่วนล่าง หรือบริเวณท้องน้อย
มีเลือดปนในปัสสาวะ
อาการอักเสบหรือการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งอาจทำให้มีไข้ร่วมด้วย

อย่างไรก็ตาม ยังมีภาวะอื่นที่มีอาการที่คล้ายกับนิ่วถุงน้ำดี เช่น ท้องอืด ปวดท้องใต้ลิ้นปี่ หรืออาการตัวเหลือง ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของภาวะถุงน้ำดีอักเสบ อ่านเพิ่มเติมเกี่ยวกับถุงน้ำดีอักเสบอาการเป็นอย่างไรได้ที่นี่

นิ่ว เกิดจากอะไร

นิ่วเกิดจากการสะสมของสารบางชนิดในร่างกายที่ไม่สามารถละลายในของเหลว หากสารนั้นมีความเข้มข้นสูง อาจทำให้ตกผลึกและกลายเป็นนิ่วได้ในที่สุด โดยสาเหตุการเกิดจะต่างกันตามประเภทของนิ่ว ดังนี้

นิ่วในถุงน้ำดี

คอเลสเตอรอลสูง: เมื่อคอเลสเตอรอลในน้ำดีมีความเข้มข้นสูงจนละลายไม่หมด จะเกิดการตกผลึกและกลายเป็นนิ่วได้
การบีบตัวของถุงน้ำดีไม่เต็มที่: ถุงน้ำดีที่บีบตัวได้ไม่เต็มที่ทำให้การเคลื่อนตัวของน้ำดีลดลง เพิ่มโอกาสให้สารตกตะกอนและเป็นนิ่ว
บิลิรูบินสูง: ระดับบิลิรูบินที่สูงในน้ำดีอาจทำให้เกิดนิ่วชนิดบิลิรูบิน โดยมักพบในผู้ป่วยที่มีปัญหาทางตับหรือเลือด
ฮอร์โมนในระหว่างการตั้งครรภ์: ฮอร์โมนในช่วงตั้งครรภ์ทำให้ระดับคอเลสเตอรอลในน้ำดีเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งส่งผลให้เกิดนิ่วได้

นิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ

ภาวะขาดน้ำ: เมื่อร่างกายขาดน้ำ ปัสสาวะจะข้นและมีความเข้มข้นของสารต่างๆ สูง ทำให้เกิดการตกผลึกเป็นนิ่วได้ง่าย
แร่ธาตุในปัสสาวะสูง: การมีแคลเซียมสูง ออกซาเลตสูง หรือกรดยูริกสูงในปัสสาวะ เพิ่มความเสี่ยงในการตกผลึกและเกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะ
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะทำให้เกิดการอักเสบและสะสมของแร่ธาตุ จนกลายเป็นนิ่วได้

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดนิ่ว มีอะไรบ้าง

การดื่มน้ำน้อย: การดื่มน้ำไม่เพียงพอทำให้ปัสสาวะข้นและมีความเข้มข้นของสารต่างๆ สูง ส่งผลให้เกิดการตกผลึกและเป็นนิ่ว
โภชนาการไม่เหมาะสม: การรับประทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง ออกซาเลต หรือไขมันสูงมากเกินไป จะเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่ว
โรคประจำตัว: โรคบางประเภท เช่น โรคเบาหวาน โรคอ้วน โรคไตเรื้อรัง หรือโรคเกาต์ สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่ว
ประวัติครอบครัว: หากในครอบครัวมีคนเคยเป็นโรคนิ่ว อาจทำให้มีความเสี่ยงสูงขึ้นในการเกิดนิ่วเช่นกัน
การตั้งครรภ์: ฮอร์โมนในช่วงตั้งครรภ์สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วในถุงน้ำดีและระบบทางเดินปัสสาวะ
ไม่ออกกำลังกาย: การขาดการออกกำลังกายสามารถเพิ่มโอกาสในการเกิดโรคอ้วน ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญในการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี
การใช้ยาบางชนิด: ยาบางประเภท เช่น ยาลดกรดที่มีแคลเซียม หรือยาขับปัสสาวะ สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดนิ่วได้

วินิจฉัยโรคนิ่ว ทำได้อย่างไร

การวินิจฉัยโรคนิ่วเริ่มจากการตรวจสอบอาการและใช้วิธีการตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละประเภทของนิ่ว เพื่อระบุแหล่งที่มาและความรุนแรงของโรค โดยวิธีวินิจฉัยโรคนิ่วแต่ละประเภทสามารถทำได้ดังนี้

การวินิจฉัยนิ่วในถุงน้ำดี

ซักประวัติและตรวจร่างกาย: แพทย์ซักถามลักษณะอาการปวดท้อง และประเมินร่างกายเพื่อหาความผิดปกติ
การตรวจเลือด: วัดระดับของสารบิลิรูบินและเอนไซม์ตับที่อาจมีความผิดปกติจากการอักเสบในถุงน้ำดี
อัลตราซาวนด์: เป็นวิธีที่ใช้ตรวจนิ่วในถุงน้ำดีที่มีประสิทธิภาพสูง สามารถมองเห็นการสะสมของนิ่วและภาวะอักเสบได้

การวินิจฉัยนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ

ซักประวัติและตรวจร่างกาย: ซักถามเกี่ยวกับอาการที่เกิดขึ้น และลักษณะการปัสสาวะว่าผิดปกติหรือไม่ อย่างไร
การตรวจปัสสาวะ: ตรวจหาการติดเชื้อ การมีเลือดหรือผลึกในปัสสาวะ
การตรวจเลือด: เพื่อตรวจหาค่าการทำงานของไตและการติดเชื้อในร่างกาย
อัลตราซาวนด์: ใช้เพื่อดูนิ่วในไต กระเพาะปัสสาวะ หรือท่อปัสสาวะ

รักษาโรคนิ่วได้อย่างไร

การรักษานิ่วขึ้นอยู่กับประเภทของนิ่วและความรุนแรงของอาการ โดยนิ่วแต่ละประเภทจะมีวิธีรักษาดังนี้

รักษานิ่วในถุงน้ำดี

การใช้ยา: ยาละลายนิ่วสำหรับนิ่วชนิดคอเลสเตอรอลในกรณีที่นิ่วมีขนาดเล็ก
การผ่าตัด: การผ่าตัดนิ่ว นิ่วในถุงน้ำดีด้วยการผ่าตัดเอาถุงน้ำดีออก (Cholecystectomy) เป็นการรักษาหลักในกรณีที่นิ่วทำให้เกิดอาการปวดท้องหรือภาวะแทรกซ้อน
การสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก (ESWL) : ใช้ในบางกรณีที่นิ่วมีขนาดเล็กและไม่สามารถผ่าตัดได้
การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: การลดอาหารที่มีไขมันสูง และการควบคุมน้ำหนักเพื่อป้องกันการเกิดนิ่วซ้ำ

รักษานิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ

การใช้ยา: ยาขับปัสสาวะหรือยาละลายนิ่วช่วยในการขับนิ่วออกจากร่างกาย
การผ่าตัด: ใช้ในกรณีนิ่วขนาดใหญ่หรือทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น นิ่วที่อุดตันท่อไต
การสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก (ESWL) : ใช้สำหรับนิ่วที่ขนาดไม่ใหญ่มาก โดยการใช้คลื่นกระแทกเพื่อทำลายนิ่วให้แตกเป็นชิ้นเล็ก ๆ และสามารถขับออกมาทางปัสสาวะได้ง่ายขึ้น
การดื่มน้ำให้เพียงพอ: ช่วยลดการตกตะกอนของสารที่ทำให้นิ่วเกิดใหม่ และช่วยขับนิ่วออกจากร่างกาย

เข้าใจนิ่ว อาการที่ควรระวังเพื่อการรักษาที่มีประสิทธิภาพ

นิ่วในถุงน้ำดีและทางเดินปัสสาวะเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อย การรักษาจะขึ้นอยู่กับประเภทของนิ่วและนิ่ว อาการที่เกิดขึ้น โดยการรักษาสามารถทำได้ทั้งการใช้ยา การผ่าตัด หรือการใช้เทคโนโลยีต่าง ๆ เช่น การสลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก หลังได้รับการรักษาแล้วควรปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อป้องกันการเกิดนิ่วซ้ำในอนาคต

ที่โรงพยาบาลวิภาวดี เรามีทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมทั้งเทคโนโลยีที่ทันสมัยในการตรวจวินิจฉัยและรักษานิ่วตามมาตรฐาน ด้วยการดูแลอย่างใกล้ชิดจากทีมแพทย์แผนกศัลยกรรม เพื่อให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

Facebook: Vibhavadi Hospital
Line: @Vibhavadihospital
Email: custserv@vibhavadi.com
Tel: 02-561-1111 หรือ 02-581-1111