อาการไม่พึงประสงค์ของวัคซีนไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009

อาการไม่พึงประสงค์ของวัคซีนไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 ที่มีรายงานจากต่างประเทศ

โดย แพทย์หญิงดาริน อารีย์โชคชัย

ก. อาการไม่รุนแรง

1. ออสเตรเลีย รายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการฉีดวัคซีน Panvax รวม 654 เหตุการณ์ จากการฉีดวัคซีนทั้งสิ้น 3.75 ล้านโด๊ส ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาการไม่รุนแรง ได้แก่ ปวดศีรษะ ปวดท้อง ปวดบวมบริเวณที่ฉีด

2. เดนมารค์  รายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการฉีดวัคซีน Pandimrix รวม 34 เหตุการณ์ จากการฉีดวัคซีนทั้งสิ้น 3.6 แสนโด๊ส โดยส่วนใหญ่เป็นอาการไม่รุนแรงที่พบได้จากการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ ได้แก่ ปวด ระคายเคืองบริเวณที่ฉีด ไข้ ปวดท้อง วิงเวียน คลื่นไส้ อาเจียน ปวดกล้ามเนื้อ ครั่นเนื้อครั่นตัว

3. ไอร์แลนด์  รายงานอาการไม่พึงประสงค์จากการฉีดวัคซีน Pandimrixในหญิงตั้งครรภ์ 11 รายในเด็ก 29 รายซึ่งเป็นอาการที่เคยพบมาก่อนในการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล ได้แก่ ปฏิกิริยาบริเวณที่ฉีด ไข้ อาการในระบบทางเดินอาหาร วิงเวียน หมดสติ

4. เนเธอร์แลนด์ จากการฉีดวัคซีนทั้งสิ้นเกือบ 7 ล้าน คนทั่วประเทศ พบรายงานอาการไม่พึงประสงค์ จำนวน 663 เหตุการณ์ ที่พบมาก 10 อันดับ ได้แก่ ปฏิกิริยาบริเวณที่ฉีด 186 ราย  ปวดศีรษะ 94 ราย ไข้ 59 ราย คลื่นไส้ 58 ราย ปวดกล้ามเนื้อ 52 ราย วิงเวียน 43 ราย อ่อนเพลีย 37 ราย ท้องเสีย 31 ราย พบครั้นเนื้อครั่นตัว 30 ราย

ข. อาการรุนแรง

1.  แคนาดา รายงานอาการแพ้วัคซีนรุนแรง(Anaphylactic shock ) 6 ราย เกี่ยวข้องกับการฉีดวัคซีนAprepanrix Lot เดียวกันจำนวน 172,000โด๊ส ซึ่งเป็นวัคซีนชนิด Adjuvanted vaccine ผลิตโดยบริษัทGSK และSerious AEFI อื่นๆเช่น Febrile seizure จำนวน 36 ราย คิดเป็นอัตราการเกิด Serious AEFI 0.54 ต่อแสนโด๊ส

2. ไอร์แลนด์  รายงานอาการปากเบี้ยว(Facial palsy) 1ราย และ  Anaphylazis ในเด็ก1 ราย ภายหลังการฉีดซีนCelvapan

3. สวีเดน พบAllergic reaction ในผู้ฉีด Pandimrix จำนวน 76 รายโดยผู้ที่เกิดอาการแพ้รุนแรงส่วนใหญ่มักมีประวัติการแพ้อย่างอื่นมาก่อน เช่น แพ้เกสรดอกไม้ พืช ยา อาหารบางประเภท เป็นต้น และพบ Anaphylactic shock 2 ราย ซึ่งมีประวัติแพ้ไข่ หนึ่งราย แพ้ถั่วและอาหารชนิดอื่นๆหนึ่งราย ซึ่งข้อสรุปว่าการให้วัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ ควรพิจารณาถึงการแพ้สาร  หรืออาหารอื่นๆ นอกเหนือจากไข่ ซึ่งเป็นส่วนประกอบหนึ่งของวัคซีน

4.   สวีเดน พบรายงานการเสียชีวิตจากการฉีดวัคซีน Pandimrix จำนวน 8 ราย ระยะเวลาอยู่ระหว่าง 5-12 วัน ผู้เสียชีวิตทั้ง 8 ราย มีโรคเรื้อรังทั้งสิ้น ได้แก่ โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคปอด โรคเบาหวาน ไตวายกล้ามเนื้ออ่อนแรง และสมองเสื่อมในวัยชรา ซึ่งผลการชันสูตรศพผู้เสียชีวิตจำนวน 4 ราย พบว่าการฉีดวัคซีนไม่น่ามีความสัมพันธ์(Unlikely)กับการเสียชีวิตดังกล่าว ส่วนอีก 4 ราย ไม่มีข้อมูลการชันสูตรศพ และข้อมูลไม่เพียงพอ

5. สหรัฐอเมริกา จากการกระจายวัคซีนไปทั้งสิ้น 36.8 ล้านโด๊ส มีรายงานGuillian-Barre’ Syndrome (GBS) 6 รายทั้งนี้ในสหรัฐอเมริกามีอุบัติการณ์การเกิด GBSประมาณ 80-160 รายต่อปีอยู่แล้ว นอกจากนี้มีรายงานผู้เสียชีวิต 8 ราย ซึ่งการสอบสวนเบื้องต้น ไม่พบความเชื่อมโยงกันทางระบาดวิทยาหรือวัคซีนที่ได้รับ จึงคาดว่าการเสียชีวิตเหล่านี้ไม่น่าเกี่ยวข้องกับวัคซีน   ขณะนี้อยู่ระหว่างการสอบสวนเพิ่มเติม  

อาการไม่พึงประสงค์ภายหลังได้รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค(Adverse event following immunization)

โดย แพทย์หญิงดาริน อารีย์โชคชัย

อาการไม่พึงประสงค์ภายหลังได้รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค(Adverse event following immunization:AEFI)

หมายถึง  ความผิดปกติทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นหลังได้รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค และสงสัยว่าภาวะนั้นอาจเกิดจากการได้รับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค

สาเหตุ

1. เกิดจากวัคซีน(Vaccine reaction) อาการที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่จะไม่รุนแรง ส่วนอาการรุนแรงพบได้น้อยมาก
2. เกิดจากการบริหารจัดการวัคซีน(Programmatic error)ในขั้นตอนการจัดเก็บ การขนส่ง การเตรียมและการฉีด
3. เกิดจากความกังวลหรือความกลัวต่อการฉีดวัคซีน(Injection reaction)
4. เกิดขึ้นโดยบังเอิญหรือมีเหตุการณ์ร่วมอื่น(Coincidental events) ซึ่งไม่ได้มีสาเหตุมาจากวัคซีนหรือการได้รับวัคซีน แต่อาการที่พบเป็นเหตุร่วมโดยบังเอิญที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหลังได้รับวัคซีน
5. เกิดโดยไม่ทราบสาเหตุ(Unknown) แม้ว่าจะได้สอบสวนหาสาเหตุของการเกิดอาการภายหลังได้รับวัคซีนในทุกด้านแล้วก็ตาม