เทคนิคผ่าตัดกระดูกสันหลังมีกี่แบบ เหมาะกับรักษาอาการแบบไหน

การผ่าตัดกระดูกสันหลังเป็นวิธีรักษาที่ใช้ในแก้ไขปัญหาความผิดปกติของกระดูกสันหลังที่เกิดจากอาการปวดหลังรุนแรง หรือการบาดเจ็บที่ไม่สามารถรักษาด้วยวิธีการอื่นได้ โดยแต่ละเทคนิคของการผ่าตัดกระดูกสันหลังมีความแตกต่างกันไปตามประเภทของอาการและสภาพร่างกายของผู้ป่วย

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับการผ่าตัดกระดูกสันหลังเบื้องต้นจะช่วยให้ผู้เข้ารับบริการสามารถตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูลและมั่นใจในการเลือกเทคนิคที่เหมาะสมกับอาการของตนเอง

Key Takeaways

• การผ่าตัดกระดูกสันหลังมีหลายเทคนิค ตั้งแต่การผ่าตัดกระดูกสันหลังแผลเล็ก การส่องกล้อง ไปจนถึงการผ่าตัดแบบดั้งเดิม โดยแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมตามอาการและสภาพผู้ป่วย
• โรคกระดูกสันหลังส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัด รักษาด้วยยาและกายภาพบำบัดได้ แต่หากมีอาการปวดรุนแรง กล้ามเนื้ออ่อนแรง คุมการขับถ่ายไม่ได้อาจจำเป็นต้องเข้าผ่าตัด
• การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดและการดูแลหลังผ่าตัดอย่างถูกต้อง มีผลอย่างมากต่อผลการรักษาและการกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ

สารบัญบทความ

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง คืออะไร

ทำไมต้องผ่าตัดกระดูกสันหลัง

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง ทำได้กี่วิธี

ไม่ผ่าตัดกระดูกสันหลังได้ไหม?

ผ่าตัดกระดูกสันหลังพักฟื้นนานไหม?

เตรียมตัวก่อนผ่าตัดกระดูกสันหลัง ทำได้อย่างไร

ดูแลตัวเองหลังผ่าตัดกระดูกสันหลังอย่างไร

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง หนึ่งในทางเลือกเพื่อกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับผ่าตัดกระดูกสันหลัง

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง คืออะไร

การผ่าตัดกระดูกสันหลัง คือการรักษาทางการแพทย์ที่ใช้วิธีการผ่าตัดเพื่อแก้ไขปัญหาความผิดปกติของกระดูกสันหลัง ซึ่งอาจเกิดจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น การบาดเจ็บ การเสื่อมสภาพของกระดูก หรือโรคที่เกี่ยวข้องกับกระดูกสันหลัง เช่น หมอนรองกระดูกเคลื่อน กระดูกสันหลังหัก หรือการกดทับของเส้นประสาท

การผ่าตัดกระดูกสันหลังในปัจจุบันก็มีเทคนิคและเทคโนโลยีผ่าตัดกระดูกสันหลังมากมายที่ช่วยให้การผ่าตัดมีอัตราความสำเร็จสูงขึ้นกว่าในอดีตมาก ผู้เข้ารับบริการที่แพทย์วินิจฉัยว่าควรเข้ารับการผ่าตัดกระดูกสันหลังจึงสามารถเข้ารับการผ่าตัดได้โดยไม่จำเป็นต้องกังวลมากนัก

• ปวดคอร้าวลงแขน อย่าปล่อยจนมือชาอ่อนแรง เช็กสัญญาณอันตรายและวิธีรักษาด่วนที่นี่! หมอนรองกระดูกคอทับเส้นประสาท

ทำไมต้องผ่าตัดกระดูกสันหลัง

การผ่าตัดกระดูกสันหลังมักเป็นทางเลือกสุดท้ายเมื่อวิธีการรักษาอื่น ๆ เช่น การใช้ยาหรือการทำกายภาพบำบัดไม่สามารถบรรเทาอาการได้ รวมถึงปัญหาที่เกิดขึ้นกับกระดูกสันหลังส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยอย่างรุนแรง โดยข้อบ่งชี้ที่มักใช้เป็นเกณฑ์พิจารณาตัดสินใจผ่าตัดกระดูกสันหลังมีดังนี้

• ผู้ป่วยมีอาการปวดหลังที่ไม่สามารถบรรเทาได้ด้วยการใช้ยา หรือวิธีการรักษาอื่น ๆ เช่น การทำกายภาพบำบัดหรือการฉีดยาชา
• ผู้ป่วยมีอาการแสดงเกี่ยวกับการกดทับของเส้นประสาทที่มีโอกาสเสี่ยงอัมพาตในอนาคต เช่น อาการชา กล้ามเนื้ออ่อนแรง ไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้ตามปกติ
• โรคที่เกี่ยวข้องกับกระดูกสันหลัง ที่ส่งผลต่อการเคลื่อนไหว เช่น กระดูกสันหลังคดรุนแรง หรือมีภาวะกระดูกสันหลังหักจากอุบัติเหตุ
• ผู้ป่วยร้องขอการผ่าตัด เนื่องจากอาการปวดรุนแรงหรือมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตทั้งด้านร่างกายและจิตใจ

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง ทำได้กี่วิธี

Alt: 

image: methods-of-spinal-surgery

การผ่าตัดกระดูกสันหลังมีหลายวิธีที่เหมาะสมกับปัญหาของผู้ป่วยแต่ละคน โดยวิธีการที่ใช้จะขึ้นอยู่กับชนิดของอาการและความเหมาะสมของผู้ป่วย โดยมีวิธีการหลัก ๆ ดังนี้

1. ผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบใช้กล้องขยาย (Microscopic Lumb Microdiscectomy)

ผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบใช้กล้องขยาย คือการผ่าตัดหลังที่มีการนำกล้องขยาย (Microscope) มาใช้ร่วมขณะผ่าตัด เพื่อช่วยให้แพทย์มองเห็นและผ่าตัดกระดูกสันหลังได้อย่างแม่นยำ โดยวิธีนี้จะเป็นการผ่าตัดแผลเล็ก ซึ่งมีผลดีคือลดอาการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อข้างเคียง 

การผ่าตัดรูปแบบนี้เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาหมอนรองกระดูกเคลื่อน (Herniated Disc) และมีอาการกดทับเส้นประสาทที่ไม่มีปัญหากระดูกสันหลังผิดรูป ซึ่งบริเวณที่ต้องรักษามักเป็นบริเวณเล็ก ๆ เท่านั้น

ขั้นตอนการผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบใช้กล้องขยาย

1. เปิดแผลขนาดประมาณ 2 นิ้วที่บริเวณหลัง
2. ใช้กล้องขยายเพื่อมองเห็นบริเวณที่เกิดรอยโรคได้อย่างชัดเจน
3. ตัดหรือดึงส่วนของหมอนรองกระดูกที่กดทับเส้นประสาทออก
4. เย็บแผลและปิดแผลขนาดเล็ก
    

2. ส่องกล้องผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (Full-Endoscopic lumbar Discectomy)

ส่องกล้องผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านกล้องขนาดเล็ก โดยแพทย์จะทำการสอดกล้องผ่านแผลและมองภาพรอยโรคผ่านจอมอนิเตอร์ ซึ่งวิธีนี้จะช่วยให้ผู้ป่วยมีแผลผ่าตัดขนาดเล็กมากประมาณ 1 เซนติเมตรเท่านั้น ทำให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้ไวกว่าวิธีอื่น ๆ 

การผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบส่องกล้องเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการให้มีแผลเล็กและสามารถฟื้นตัวเร็ว โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาหมอนรองกระดูกเคลื่อนและอาการกดทับเส้นประสาทที่ไม่รุนแรงมาก

ขั้นตอนการส่องกล้องผ่าตัดหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

1. แพทย์จะทำการสอดกล้องขนาดเล็กผ่านแผลขนาดเล็กที่บริเวณหลัง
2. ใช้กล้องเพื่อดูและผ่าตัดหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออก ซึ่งการตัดหมอนรองกระดูกจะทำผ่านท่อเล็กๆ ที่สอดเข้าไปในร่างกายพร้อมกับกล้อง
3. หลังผ่าตัดเสร็จ แพทย์ถอดอุปกรณ์ออกพร้อมเย็บและปิดแผล
    

3. ผ่าตัดแผลเล็กเพื่อเชื่อมข้อทางด้านหลัง (MIS TLIF)

MIS TLIF (Minimally Invasive Transforaminal Lumbar Interbody Fusion) เป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็กที่ใช้เพื่อเชื่อมข้อกระดูกสันหลังในกรณีที่เกิดการเสื่อมสภาพหรือหัก โดยมีเป้าหมายคือการเพิ่มความมั่นคงของกระดูกสันหลัง ซึ่งจะมีวิธีย่อยอีก 2 วิธีที่ใช้รักษาอาการที่ต่างกัน คือ 

• การผ่าตัดแบบ Pedicular Screw Fixation หรือ PDS คือการผ่าตัดใส่สกรูเพื่อยึดกระดูกสันหลัง เหมาะกับผู้ป่วยกระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis) ที่ไม่มีภาวะกระดูกพรุน โดยจะมีวิธีผ่าตัดดังนี้
  1. เปิดแผลเล็ก เพื่อใช้เป็นทางสอดเครื่องมือพิเศษเข้าสู่ร่างกาย
  2. ใช้เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สร้างภาพ 3 มิติ และเครื่องระบบนำวิถีเพื่อบอกตำแหน่งรอยโรคที่ต้องการรักษา
  3. เมื่อพบตำแหน่งแล้ว แพทย์จะเจาะรูที่กระดูกสันหลังและใส่สกรูและโลหะดามเข้าไปเพื่อเพิ่มความมั่นคงให้กับกระดูกสันหลัง
  4. ถอดอุปกรณ์ออกและเย็บปิดแผล
• การผ่าตัดแบบ Percutaneous Vertebral Augmentation with Cement เป็นการผ่าตัดด้วยการฉีดซีเมนต์เข้าไปซ่อมแซมกระดูกสันหลังยุบหรือหัก สามารถใช้รักษาในผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุนได้เนื่องจากไม่มีการเจาะรูกระดูกสันหลัง โดยจะมีวิธีผ่าตัดดังนี้
  1. แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็ก โดยใช้เข็มหรือท่อขนาดเล็กที่เชื่อมต่อกับอุปกรณ์พิเศษในการฉีดซีเมนต์เข้าไปในกระดูกผ่านเข้าไปทางผิวหนัง
  2. ฉีดซีเมนต์เข้าไปพื้นที่ที่กระดูกสันหลังยุบหรือหัก เพื่อเสริมความแข็งแรงและช่วยให้กระดูกกลับมาเป็นปกติ
  3. เมื่อซีเมนต์เริ่มแข็ง แพทย์จะถอดอุปกรณ์ออกและปิดแผลให้เรียบร้อย
      

4. การผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบดั้งเดิม

การผ่าตัดแบบดั้งเดิม (Open Surgery) เป็นการผ่าตัดกระดูกสันหลังผ่านแผลขนาดใหญ่เพื่อทำการแก้ไขปัญหากระดูกสันหลัง เช่น โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ กระดูกสันหลังหัก หมอนรองกระดูกที่เคลื่อน กระดูกสันหลังคด ที่มีปัญหากระดูกสันหลังผิดรูป รวมไปถึงผู้ที่มีปัญหาการกดทับเส้นประสาทจากเนื้องอกและมะเร็ง ซึ่งวิธีนี้จะเป็นวิธีที่แก้ปัญหาได้หลายรูปแบบ แต่ก็เป็นการผ่าตัดที่มีผลข้างเคียงสูง และต้องใช้เวลาพักฟื้นนานจากการบาดเจ็บขณะผ่าตัด

ขั้นตอนการผ่าตัดกระดูกสันหลังแบบดั้งเดิม

1. เปิดแผลขนาดใหญ่ที่บริเวณหลังเพื่อเข้าถึงกระดูกสันหลัง
2. การตัดหรือแก้ไขปัญหาของกระดูกสันหลัง เช่น การจัดกระดูกหักหรือการเอาหมอนรองกระดูกที่เคลื่อนออก 
3. ใช้สกรูและแท่งโลหะเพื่อช่วยให้กระดูกฟื้นฟูและกลับมาติดกัน
4. เย็บแผลและทำการปิดแผล

ไม่ผ่าตัดกระดูกสันหลังได้ไหม?

โรคเกี่ยวกับกระดูกสันหลังส่วนใหญ่สามารถรักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัด เช่น การใช้ยา การทำกายภาพบำบัด หรือการประคับประคองเพื่อบรรเทาอาการปวดและเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ แต่หากเริ่มมีอาการอ่อนแรง หรือไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายได้ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของการกดทับเส้นประสาทอย่างรุนแรง การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกที่จำเป็นเพื่อป้องกันความเสียหายถาวรและช่วยฟื้นฟูการทำงานของร่างกาย

สำหรับผู้ที่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้นหรืออาการไม่รุนแรง แพทย์อาจพิจารณาให้ฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลังเพื่อบรรเทาอาการปวด ทั้งนี้การฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลังอาจมีผลข้างเคียงในบางราย ทำความเข้าใจเกี่ยวกับการฉีดยาเข้าโพรงกระดูกสันหลัง ผลข้างเคียง เพื่อประกอบการตัดสินใจรักษาได้ที่นี่

• ปวดคอเรื้อรังเสี่ยงพิการได้! เจาะลึกวิธีรักษาคืนความคล่องตัวให้คอของคุณในบทความนี้ กระดูกคอทับเส้นประสาท

ผ่าตัดกระดูกสันหลังพักฟื้นนานไหม?

หลังการผ่าตัดกระดูกสันหลังจะต้องพักฟื้นกี่วันขึ้นอยู่กับประเภทของการผ่าตัดและสภาพร่างกายของผู้ป่วย โดยทั่วไปผู้ป่วยอาจต้องพักฟื้นในโรงพยาบาลประมาณ 1-3 วันสำหรับการผ่าตัดส่องกล้อง และ 5-7 วันสำหรับการผ่าตัดแบบดั้งเดิม แต่การฟื้นตัวอย่างเต็มที่อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน

• กระดูกพรุน ภัยเงียบที่ป้องกันได้! รวมวิธีรักษาและเสริมแคลเซียมให้กระดูกแข็งแรงก่อนสายเกินไป กระดูกพรุน รักษา

เตรียมตัวก่อนผ่าตัดกระดูกสันหลัง ทำได้อย่างไร

การเตรียมตัวก่อนผ่าตัดกระดูกสันหลังเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้การผ่าตัดดำเนินไปอย่างราบรื่นและฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ซึ่งก่อนผ่าตัดแพทย์มักจะแจ้งให้มีการเตรียมตัวดังต่อไปนี้

• การตรวจร่างกาย เพื่อประเมินสภาพร่างกายก่อนการผ่าตัด พร้อมแจ้งประวัติโรคประจำตัวและการแพ้ยา
• หยุดใช้ยาที่อาจทำให้เลือดแข็งตัวยาก เช่น ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านการอักเสบ ตามคำแนะนำของแพทย์ และหากมีการใช้ยาประจำ ให้แจ้งแพทย์ทราบล่วงหน้า เพื่อพิจารณาในการหยุดใช้ยา
• จัดเตรียมบ้านหรือที่พักให้เหมาะสมกับการพักฟื้นเอาไว้ล่วงหน้า เช่น การจัดพื้นที่ที่สะดวกสบายสำหรับการนอนและการเคลื่อนไหว
• งดทานอาหารและดื่มน้ำก่อนวันผ่าตัด อย่างน้อย 6-8 ชั่วโมง หรือตามคำแนะนำจากแพทย์
• ในวันผ่าตัด ให้ทำความสะอาดร่างกายให้เรียบร้อย ไม่สวมคอนแทคเลนส์ ล้างเล็บออก หากมีปัญหาฟันโยกให้แจ้งแพทย์ทราบ

ดูแลตัวเองหลังผ่าตัดกระดูกสันหลังอย่างไร

การดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดกระดูกสันหลังเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะช่วยให้การฟื้นตัวรวดเร็วและลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนได้ ซึ่งจะมีแนวทางการดูแลตนเองดังนี้

• หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือการทำกิจกรรมที่ต้องใช้แรงในช่วงแรก
• เข้ารับการทำกายภาพบำบัดตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อฟื้นฟูความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหว
• รักษาความสะอาดของแผลผ่าตัดและเปลี่ยนผ้าพันแผลตามคำแนะนำเพื่อป้องกันการติดเชื้อ
• รับประทานยาตามที่แพทย์จ่ายให้อย่างเคร่งครัด
• หากมีอาการข้างเคียงหลังผ่าตัดกระดูกสันหลัง เช่น บวม แดง มีไข้ เจ็บปวดรุนแรง หรืออาการชาร้าว ควรปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อหลีกเลี่ยงภาวะแทรกซ้อน

ผ่าตัดกระดูกสันหลัง หนึ่งในทางเลือกเพื่อกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง

ผ่าตัดกระดูกสันหลังเป็นหนึ่งในแนวทางการรักษาที่ช่วยแก้ไขปัญหาความผิดปกติของกระดูกสันหลังได้อย่างตรงจุด โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีอาการปวดรุนแรง อ่อนแรง หรือเสี่ยงต่อการเกิดความพิการถาวร ปัจจุบันมีเทคนิคการผ่าตัดที่ทันสมัย แผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ดีขึ้นอย่างปลอดภัย

คลินิกกระดูกและข้อ โรงพยาบาลวิภาวดี ให้บริการรักษาโรคกระดูกสันหลังโดยแพทย์เฉพาะทางด้านออร์โธปิดิกส์ พร้อมบริการรักษาที่หลากหลายเพื่อให้ผู้เข้ารับบริการได้มีทางเลือกรักษาที่เหมาะสม ตั้งแต่การวินิจฉัย การรักษาแบบไม่ผ่าตัด ไปจนถึงการผ่าตัดกระดูกสันหลังด้วยเทคนิคเฉพาะทาง

• Facebook: Vibhavadi Hospital
• Line: @Vibhavadihospital
• Email: custserv@vibhavadi.com
• Tel: 02-561-1111 หรือ 02-581-1111