มะเร็งหลอดอาหารคืออะไร เช็กอาการที่ต้องรู้ วิธีรักษาและป้องก

• มะเร็งหลอดอาหาร เกิดจากการแบ่งตัวผิดปกติของเซลล์จนกลายเป็นก้อนเนื้อร้าย ซึ่งไม่เพียงแต่จะทำลายเนื้อเยื่อในหลอดอาหารเท่านั้น แต่ยังสามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะส่วนอื่นๆ ได้
• สาเหตุของมะเร็งหลอดอาหาร เกิดจากการสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์สะสม ภาวะกรดไหลย้อนเรื้อรัง พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม ภาวะโรคอ้วนและน้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน อายุและพันธุกรรม
• การรักษามะเร็งหลอดอาหาร ทำได้ด้วยการผ่าตัด เคมีบำบัด รังสีบำบัด การรักษาแบบมุ่งเป้า ภูมิคุ้มกันบำบัด ส่องกล้อง และดูแลแบบประคับประคอง
• มะเร็งหลอดอาหารกินอะไรได้บ้าง? ควรกินอาหารเคี้ยวง่าย เนื้อนุ่ม เช่น โจ๊ก ซุปข้น ไข่ตุ๋น ปลานึ่งนุ่มๆ เต้าหู้อ่อน มันฝรั่งบด โยเกิร์ต มูส ผลไม้เนื้อนิ่ม

มะเร็งหลอดอาหารเป็นโรคที่มาจากการแบ่งตัวผิดปกติในเซลล์หลอดอาหาร ทำให้มีก้อนเนื้อหรือเนื้องอก และสามารถลุกลามไปยังอวัยวะส่วนอื่นๆ ได้ ถึงแม้จะเป็นโรคที่ไม่แสดงอาการตั้งแต่ระยะแรก แต่ถ้าเป็นกลุ่มเสี่ยง เช่น ดื่มแอลกอฮอล์จัด สูบบุหรี่ หรือเป็นกรดไหลย้อนบ่อยๆ ถ้ารู้ทันตั้งแต่แรกๆ และรักษาอย่างถูกจุดก็ทำให้อาการดีขึ้นได้ บทความนี้จะมาอธิบายว่ามะเร็งหลอดอาหารรักษาอย่างไร กินอะไรได้บ้าง

มะเร็งหลอดอาหาร คืออะไร

มะเร็งหลอดอาหาร เกิดจากการแบ่งตัวผิดปกติของเซลล์จนกลายเป็นก้อนเนื้อร้าย ซึ่งไม่เพียงแต่จะทำลายเนื้อเยื่อในหลอดอาหารเท่านั้น แต่ยังสามารถแพร่กระจายไปยังอวัยวะส่วนอื่นๆ ได้อีกด้วย โดยโรคนี้ถือเป็นความเสี่ยงที่อยู่ใกล้ตัวมากกว่าที่คิด เพราะสาเหตุเกิดขึ้นได้ทั้งจากพันธุกรรม อายุที่เพิ่มขึ้น พฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวันและการกินที่สะสมมานาน ด้วยเหตุนี้ แม้แต่คนที่มั่นใจว่าดูแลสุขภาพมาอย่างดี ก็อาจมีความเสี่ยงได้หากมีปัจจัยกระตุ้นให้เซลล์เกิดความผิดปกติตลอดช่วงเวลาที่ผ่านมา

มะเร็งหลอดอาหารมีกี่ประเภท อะไรบ้าง

มะเร็งหลอดอาหารสามารถแบ่งได้หลายประเภท โดยในปัจจุบันพบได้ 2 ประเภท ซึ่งแบ่งตามลักษณะการเกิดที่แตกต่างกัน ดังนี้

มะเร็งเซลล์สความัส (Squamous cell carcinoma)

Squamous Cell Carcinoma (มะเร็งเซลล์สความัส) มักพบในส่วนกลางถึงส่วนบนของหลอดอาหาร เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของเซลล์บุผิวที่มีปัจจัยกระตุ้นหลักมาจากการสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ และสารก่อมะเร็งในอาหาร แม้ในช่วงแรกจะเติบโตช้า แต่ก็สามารถลุกลามไปยังเนื้อเยื่อรอบข้างและต่อมน้ำเหลืองได้ในที่สุด

มะเร็งต่อม (Adenocarcinoma)

Adenocarcinoma (มะเร็งต่อม) มักเกิดขึ้นบริเวณส่วนปลายของหลอดอาหารใกล้กับกระเพาะอาหาร มีความสัมพันธ์โดยตรงกับอาการกรดไหลย้อนเรื้อรังหรือภาวะ Barrett’s esophagus (ผิวหลอดอาหารเปลี่ยนสภาพผิดปกติ) มะเร็งชนิดนี้มีลักษณะเด่นคือโตไวและมีโอกาสแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นได้รวดเร็วกว่าปกติ

สาเหตุของมะเร็งหลอดอาหาร

• การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์สะสม สารเคมีจากบุหรี่จะเข้าไปทำลาย DNA ในเซลล์เยื่อบุหลอดอาหารโดยตรง ในขณะที่แอลกอฮอล์ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งหากทำทั้งสองอย่างร่วมกันจะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้สูงขึ้นอย่างมาก
• ภาวะกรดไหลย้อนเรื้อรัง (GERD) การที่กรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาสัมผัสหลอดอาหารเป็นเวลานานจนเกิดการอักเสบ อาจนำไปสู่ภาวะ Barrett’s esophagus หรือการเปลี่ยนแปลงของเซลล์เยื่อบุที่เสี่ยงต่อการกลายเป็นมะเร็งในอนาคต
• พฤติกรรมการรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม การรับประทานอาหารที่ร้อนจัดบ่อยครั้ง หรือเน้นอาหารหมักดอง อาหารรมควัน และอาหารที่มีไขมันสูง รวมถึงการขาดการรับประทานผักและผลไม้ ล้วนส่งผลเสียต่อเยื่อบุหลอดอาหารและเพิ่มสารก่อมะเร็งในร่างกาย
• ภาวะโรคอ้วนและน้ำหนักตัวเกินมาตรฐาน น้ำหนักที่มากเกินไปจะเพิ่มแรงดันภายในช่องท้อง ส่งผลให้กรดไหลย้อนได้ง่ายขึ้นและกระตุ้นการอักเสบของเยื่อบุหลอดอาหารอย่างต่อเนื่อง
• ปัจจัยด้านอายุและพันธุกรรม ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นตามอายุที่มากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไปเนื่องจากการเสื่อมสภาพของเซลล์ รวมถึงผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นมะเร็งหลอดอาหารมาก่อนก็จะมีโอกาสเสี่ยงสูงกว่าปกติ

อาการของมะเร็งหลอดอาหาร เป็นอย่างไร

• อาการกลืนลำบากหรือรู้สึกติดขัด มักเริ่มจากกลืนอาหารแข็งได้ยากก่อนจะลามไปถึงอาหารอ่อนและของเหลว โดยจะรู้สึกเหมือนมีสิ่งอุดตันติดอยู่ที่คอหรือหน้าอกจนต้องพยายามกลืนช้าลง
• ความรู้สึกเจ็บในบริเวณหน้าอกหรือลำคอ อาการมักเกิดจากการขยายตัวของก้อนมะเร็งหรือการอักเสบ ทำให้รู้สึกเจ็บแน่นบริเวณกลางหน้าอกหรือเจ็บคอขณะกลืนอาหาร ซึ่งจะค่อยๆ ทวีความรุนแรงขึ้นตามลำดับ
• น้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ ผลกระทบจากเซลล์มะเร็งและรับประทานอาหารได้น้อยลง จะทำให้น้ำหนักตัวลดลงอย่างฮวบฮาบแม้จะไม่ได้ตั้งใจลดน้ำหนักหรือเปลี่ยนพฤติกรรมการกินก็ตาม
• อาการไอเรื้อรังและเสียงแหบผิดปกติ เมื่อมะเร็งลุกลามไปยังบริเวณหลอดลมหรือกล่องเสียง อาจทำให้เกิดอาการเสียงแหบหรือไอต่อเนื่องเป็นเวลานาน แม้ว่าจะไม่ได้มีอาการเจ็บป่วยจากหวัดหรือโรคทางเดินหายใจอื่นๆ เลยก็ตาม

มะเร็งหลอดอาหาร มีกี่ระยะ

• ระยะ 0 เซลล์ที่ผิดปกติจะอยู่จำกัดเฉพาะบริเวณชั้นเยื่อบุผิวชั้นบนสุดของหลอดอาหารเท่านั้น และยังไม่มีการลุกลามลึกลงไปในเนื้อเยื่อส่วนอื่น
• ระยะ 1 ก้อนมะเร็งเริ่มแทรกตัวลึกลงไปถึงชั้นกล้ามเนื้อของหลอดอาหาร แต่ยังคงถูกจำกัดวงไว้อยู่ และยังไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง
• ระยะ 2 เซลล์มะเร็งกินลึกเข้าไปในชั้นกล้ามเนื้อมากขึ้น และในบางกรณีอาจเริ่มมีการตรวจพบการแพร่กระจายเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองที่อยู่บริเวณใกล้เคียงบ้างแล้ว
• ระยะ 3 ก้อนมะเร็งขยายตัวลึกและกว้างขึ้นจนเข้าสู่เนื้อเยื่อข้างเคียงรอบหลอดอาหาร รวมถึงมีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองในบริเวณนั้นเป็นจำนวนมาก
• ระยะ 4 เป็นระยะสุดท้ายที่เซลล์มะเร็งได้ลามออกจากจุดเริ่มต้นผ่านทางกระแสเลือดหรือน้ำเหลือง ไปยังอวัยวะที่อยู่ห่างไกล เช่น ตับ ปอด หรือกระดูก ต้องวางแผนรักษาที่ซับซ้อนขึ้นตามความเหมาะสม

มะเร็งหลอดอาหาร กับกรดไหลย้อน ต่างกันอย่างไร

การแยกความแตกต่างระหว่างมะเร็งหลอดอาหารและกรดไหลย้อนสามารถสังเกตได้จากอาการและสาเหตุหลัก โดยกรดไหลย้อน เกิดจากหูรูดหลอดอาหารหย่อนทำให้กรดไหลย้อนกลับมาสร้างความระคายเคือง ส่งผลให้มีอาการแสบร้อนกลางอก (Heartburn) เรอเปรี้ยว หรือจุกเสียด ซึ่งอาการมักจะเป็นๆ หายๆ และดีขึ้นได้เมื่อปรับพฤติกรรม

ในขณะที่มะเร็งหลอดอาหาร เกิดจากการเติบโตผิดปกติของเซลล์เนื้องอกที่เกิดจากปัจจัยเสี่ยงสะสมหรือกรดไหลย้อนเรื้อรังจนเซลล์เปลี่ยนรูป มีสัญญาณเตือนสำคัญคืออาการกลืนลำบากที่เริ่มจากอาหารแข็งไปจนถึงของเหลว และน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งอาการของมะเร็งจะรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่องไม่หายไปเอง

การตรวจวินิจฉัยมะเร็งหลอดอาหาร

1. การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบน (Endoscopy) เป็นวิธีมาตรฐานที่แพทย์ใช้ตรวจหาความผิดปกติภายในหลอดอาหาร โดยการสอดกล้องขนาดเล็กผ่านทางปากเพื่อประเมินลักษณะของก้อนเนื้อหรือแผล และดูความรุนแรงของโรคในเบื้องต้นได้อย่างแม่นยำ
2. การเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อเพื่อตรวจวิเคราะห์ (Biopsy) ในขณะที่ส่องกล้อง แพทย์จะทำการตัดชิ้นเนื้อบริเวณที่สงสัยเพื่อส่งตรวจทางพยาธิวิทยา ซึ่งเป็นขั้นตอนยืนยันว่าเป็นมะเร็งหรือไม่ พร้อมทั้งระบุชนิดของเซลล์มะเร็งเพื่อใช้ประกอบการรักษา
3. การตรวจด้วยภาพถ่ายทางรังสี (CT Scan / PET Scan) เป็นการตรวจสอบเชิงลึกเพื่อดูระยะการลุกลาม โดย CT Scan จะแสดงภาพตัดขวางของหลอดอาหารและอวัยวะข้างเคียง ส่วน PET Scan จะช่วยค้นหาเซลล์มะเร็งขนาดเล็กและการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองหรืออวัยวะอื่นๆ ทั่วร่างกาย

มะเร็งหลอดอาหาร รักษาอย่างไร

การผ่าตัด (Surgery)

การรักษาด้วยการผ่าตัด (Surgery) เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ตรวจพบโรคในระยะเริ่มต้นที่ยังไม่มีการแพร่กระจาย โดยแพทย์จะตัดเนื้อร้ายและต่อมน้ำเหลืองรอบข้างออกเพื่อกำจัดเซลล์มะเร็ง ซึ่งหลังจากนี้ผู้ป่วยจำเป็นต้องปรับพฤติกรรมการกินและฟื้นฟูระบบย่อยอาหารภายใต้การดูแลของแพทย์

เคมีบำบัด (Chemotherapy)

การรักษาด้วยเคมีบำบัด (Chemotherapy) เป็นการใช้ยาเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งทั่วร่างกาย โดยมักใช้ร่วมกับการผ่าตัดหรือการฉายรังสีเพื่อช่วยลดขนาดก้อนเนื้อและยับยั้งการแพร่กระจาย แม้อาจมีผลข้างเคียงบ้างเช่นอาการคลื่นไส้หรือผมร่วง แต่ปัจจุบันมีวิธีการจัดการเพื่อบรรเทาอาการเหล่านี้ให้ดีขึ้นได้

รังสีบำบัด (Radiation Therapy)

การรักษาด้วยรังสีบำบัด (Radiation Therapy) การใช้รังสีพลังงานสูงพุ่งเป้าทำลายเซลล์มะเร็งเฉพาะจุดในหลอดอาหาร ซึ่งสามารถทำได้ทั้งก่อนและหลังการผ่าตัดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการกำจัดก้อนเนื้อ แต่อาจส่งผลให้เกิดอาการระคายเคืองหรือแสบร้อนในลำคอชั่วคราวในบริเวณที่รับรังสี

การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care)

การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) มุ่งเน้นไปที่การลดความเจ็บปวดและเพิ่มคุณภาพชีวิตให้แก่ผู้ป่วยในระยะลุกลาม โดยทีมแพทย์จะเข้ามาช่วยบริหารจัดการด้านโภชนาการ ควบคุมอาการปวด และดูแลสภาพจิตใจของทั้งผู้ป่วยและครอบครัวอย่างใกล้ชิด

การรักษาแบบมุ่งเป้า (Targeted Therapy)

ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy) สำหรับโปรตีน HER2 เป็นการรักษาที่พุ่งเป้าไปที่เซลล์มะเร็งที่มีโปรตีน HER2 มากผิดปกติ ซึ่งมักพบในมะเร็งบริเวณรอยต่อหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร โดยยาจะเข้าไปยับยั้งโปรตีนที่ช่วยในการเติบโตของเซลล์มะเร็งนี้ มักใช้ควบคู่กับเคมีบำบัดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา และยา Trastuzumab เป็นยามุ่งเป้าหลักที่ใช้กับผู้ป่วยกลุ่มที่มีผลตรวจโปรตีน HER2 เป็นบวก (HER2-positive) ซึ่งช่วยยับยั้งการลุกลามและช่วยให้ผู้ป่วยมีระยะเวลาการรอดชีวิตที่ยาวนานขึ้น

ภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)

การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) เป็นการใช้ยาเพื่อเข้าไปปรับปรุงและกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายให้กลับมามีประสิทธิภาพในการตรวจจับและทำลายเซลล์มะเร็งหลอดอาหารด้วยตัวเอง มักถูกนำมาใช้ในกรณีที่โรคลุกลาม แพร่กระจาย หรือในผู้ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาหลักแบบอื่น

การส่องกล้อง (Endoscopic Treatment)

หากตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะเริ่มแรก แพทย์สามารถใช้วิธีส่องกล้องเพื่อตัดชิ้นเนื้อร้ายออกได้ทันที ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยไม่ต้องเข้ารับการผ่าตัดใหญ่ ส่วนในระยะลุกลาม การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนบนถือเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้ทั้งในการตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันโรค การตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา รวมถึงการใส่ท่อขยายหลอดอาหารเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยในระยะลุกลามสามารถรับประทานอาหารได้สะดวกขึ้น

การป้องกันมะเร็งหลอดอาหาร

• งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ เพื่อลดการสะสมของสารก่อมะเร็งในร่างกายและป้องกันไม่ให้เนื้อเยื่อหลอดอาหารเกิดการอักเสบเรื้อรัง ซึ่งเป็นชนวนเหตุสำคัญของโรค
• ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร เน้นกินผัก ผลไม้ และธัญพืชที่มีกากใยสูง พร้อมทั้งหลีกเลี่ยงอาหารที่ร้อนจัด อาหารหมักดอง หรืออาหารรมควันที่มีสารไนเตรตสูง
• ควบคุมน้ำหนักตัวและจัดการโรคกรดไหลย้อน การรักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานช่วยลดแรงดันในช่องท้อง ซึ่งเป็นการป้องกันโรคกรดไหลย้อนและลดการกัดกร่อนของกรดที่อาจทำให้เซลล์หลอดอาหารเปลี่ยนรูป
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสสารเคมีอันตราย ระมัดระวังการกลืนหรือสูดดมสารระคายเคืองและสารพิษจากภาคอุตสาหกรรมที่อาจเข้าไปทำลายเยื่อบุหลอดอาหารโดยตรง
• หมั่นสังเกตอาการและตรวจสุขภาพสม่ำเสมอ หากมีอาการผิดปกติ เช่น กลืนอาหารติดขัด เจ็บหน้าอก หรือเสียงแหบเรื้อรัง ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะการพบโรคเร็วจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้

มะเร็งหลอดอาหาร กินอะไรได้บ้าง

• อาหารที่อ่อนนุ่ม เคี้ยวง่าย หรือผ่านการบดและปั่นจนละเอียด เพื่อช่วยให้กลืนได้สะดวก ลดการระคายเคือง และป้องกันไม่ให้เกิดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อหลอดอาหาร
• ตัวอย่างเมนูแนะนำ
  กลุ่มอาหารคาว โจ๊กปั่นละเอียด ซุปข้นรูปแบบต่างๆ ไข่ตุ๋น ปลานึ่งนุ่มๆ เต้าหู้อ่อน หรือมันฝรั่งบด
  กลุ่มของว่างและผลไม้ โยเกิร์ต มูส ผลไม้เนื้อนิ่ม หรือผลไม้กระป๋องที่เคี้ยวง่าย

รักษามะเร็งหลอดอาหารที่โรงพยาบาลวิภาวดี

หากพบอาการผิดปกติ เช่น กลืนอาหารยาก หรือรู้สึกเจ็บขณะกลืน อย่านิ่งนอนใจ เพราะอาจเป็นสัญญาณของมะเร็งหลอดอาหารได้ โรคนี้สามารถหายได้ถ้ารีบตรวจและทำการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ โดยปรึกษาได้ที่ศูนย์ระบบทางเดินอาหาร โรงพยาบาลวิภาวดี เพราะที่นี่มีเทคโนโลยีในการตรวจที่ทันสมัย ทำให้สามารถรักษาได้อย่างตรงจุด เพื่อให้ทานอาหารได้อย่างมีความสุขมากขึ้น

สรุป

มะเร็งหลอดอาหารเกิดจากการแบ่งตัวผิดปกติของเซลล์จนกลายเป็นก้อนเนื้อร้ายที่ลุกลามได้ โดยมีปัจจัยเสี่ยงหลักจากพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา และภาวะกรดไหลย้อนเรื้อรัง ซึ่งแตกต่างจากโรคกรดไหลย้อนทั่วไปตรงที่มีอาการกลืนลำบากและน้ำหนักลดอย่างรวดเร็วเป็นสัญญาณเตือน ส่วนแนวทางการรักษามีหลากหลายตั้งแต่วิธีมาตรฐานอย่างการผ่าตัด เคมีบำบัด และรังสีบำบัด ไปจนถึงนวัตกรรมยามุ่งเป้าและภูมิคุ้มกันบำบัดเพื่อเพิ่มอัตรารอดชีวิต

หากพบว่าตนเองกำลังมีอาการผิดปกติอย่างเช่นกลืนอาหารได้ยากขึ้น อย่าปล่อยทิ้งไว้ เพราะอาจเป็นสัญญาณของมะเร็งหลอดอาหารได้ ควรรับการรักษาและขอคำแนะนำได้ที่โรงพยาบาลวิภาวดี ที่นี่พร้อมดูแลโดยแพทย์ผู้ชำนาญการด้านระบบทางเดินอาหาร และเทคโนโลยีทันสมัย ที่ทำให้การรักษาเป็นไปอย่างตรงจุดมากขึ้น เพื่อให้การกินเป็นสุขได้ทุกวัน