| นักกอล์ฟหลายท่านที่มีอาการปวดหลัง ไม่ได้ปวดเฉพาะที่หลังอย่างเดียวแต่มีอาการปวดร้าวลงไปที่ขา ที่น่องด้วย หรือมีอาการชาไปที่เท้าร่วมกับกล้ามเนื้ออ่อนแรง บางท่านเดินต้องใช้ไม้เท้าช่วยพยุงตัว
อาการ ลักษณะเป็นอาการของเส้นประสาทที่ถูกกดทับ บริเวณกระดูกสันหลังส่วนบั้นเอว ส่วนใหญ่มักจะเกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลังแตกออกมากดทับเส้นประสาท
มีคำถามที่นักกอล์ฟหลาย ๆ ท่านถามมาเกี่ยวกับหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์กับท่านผู้อ่านนิตยสารออนกรีน เช่นเดียวกันครับ
1. หมอนรองกระดูกสันหลัง คืออะไร ทำหน้าที่อะไร
คำตอบ : หมอนรองกระดูกสันหลังเป็นส่วนประกอบของข้อต่อกระดูกสันหลังตั้งแต่กระดูกสันหลังส่วนคออันที่ 2 จนถึงกระดูกสันหลังส่วนกระเบนเหน็บอันแรก (Sacrum) ซึ่งจะเชื่อมต่อกระดูกสันหลังแต่ละอัน ทำให้เกิดเป็นข้อต่อกระดูกสันหลัง
หมอนรองกระดูกสันหลัง ประกอบด้วย เยื่อหุ้มชั้นนอก เรียกว่า Annulus fibrosus และส่วนที่อยู่ชั้นในมีลักษณะคล้ายวุ้น เรียกว่า Nucleus palposus
หน้าที่ของหมอนรองกระดูกสันหลัง ช่วยรับน้ำหนักของแรงที่ผ่านมาจากกระดูกสันหลังชิ้นบน ช่วยทำให้เกิดการเคลื่อนไหว โดยที่ Nucleus palposus ซึ่งมีลักษณะเป็นวุ้น ชั้นในจะถูกแรงบีบให้เคลื่อนไปมาได้ เยื่อหุ้มชั้นนอกป้องกันไม่ให้วุ้นชั้นในแตกออกมานอกเยื่อหุ้ม
รูปที่ 1 รูปหมอนรองกระดูกสันหลังอยู่ระหว่างกระดูกสันหลังที่เชื่อมต่อกัน
2. หมอนรองกระดูกสันหลังมีความแข็งแรงแค่ไหน ในท่าไหน ที่จะทำให้หมอนรองกระดูกสันหลังปลิ้นออกมากดทับเส้นประสาทได้
คำตอบ : หมอนรองกระดูกสันหลังมีความแข็งแรงมาก ในการรับแรงกดตามแนวแกนของกระดูกสันหลัง สามารถรับแรงกดได้มากกว่ากระดูก มีการทดลองค่อย ๆ เพิ่มแรงกดระหว่างกระดูก
2 ชิ้น พบว่ากระดูกแตกก่อน
รูปที่ 2 แรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังในแนวแกนของกระดูกสันหลัง สามารถ
รับแรงได้มากกว่ากระดูกสันหลัง
ท่าที่จะทำให้มีแรงกดบนกระดูกสันหลังมาก คือ ท่าก้ม เนื่องจากหมอนรองกระดูกสันหลังจะถูกดันไปด้านหลัง และจะทำให้เยื่อหุ้มชั้นนอกค่อย ๆ ฉีกขาดออก ถ้าทำซ้ำบ่อย ๆ จนหมอนรองกระดูกสันหลังถูกดันออกมานอกเยื่อหุ้มชั้นนอก ก็จะไปกดทับเส้นประสาทซึ่งอยู่ด้านหลังของหมอนรองกระดูก
รูปที่ 3 หมอนรองกระดูกสันหลังถูกดันออกมานอกเยื่อหุ้ม กดทับเส้นประสาทที่อยู่ด้านหลัง
3. อาการของหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทแตกต่างจากอาการปวดหลังจากกล้ามเนื้ออักเสบ หรือฉีกขาดอย่างไร
คำตอบ : อาการปวดหลังจากกล้ามเนื้ออักเสบหรือฉีกขาด จะมีอาการเฉพาะบริเวณที่ปวด สามารถบอกบริเวณที่ปวดได้ค่อนข้างชัดเจน กดบริเวณที่รู้สึกปวดจะมีอาการปวดมากขึ้น
อาการปวดหลังจากหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทจะแตกต่างออกไป คือ มีอาการปวดร้าวไปตามแนวเส้นประสาทที่ถูกกดทับ และผลของการสูญเสียการทำงานของเส้นประสาทที่ถูกกดทับคือ บริเวณกล้ามเนื้อที่เลี้ยงด้วยเส้นประสาทจะอ่อนแรง และรู้สึกชาบริเวณผิวหนังที่เลี้ยงโดยเส้นประสาทนี้
รูปที่ 4 หมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท L4, L5, S1 เส้นประสาทเส้นที่ L4 เลี้ยงด้าน ข้างต้นขาขวา เส้นประสาทเส้นที่ L5 เลี้ยงกล้ามเนื้อผิวหนังด้านข้างขาท่อนล่าง เส้นประสาท เส้นที่ S1 เลี้ยงกล้ามเนื้อน่องและผิวหนังบริเวณด้านข้างและฝ่าเท้า
4. มีสาเหตุอะไร ที่ทำให้หมอนรองกระดูกสันหลังแตกออกมากดทับเส้นประสาท เกี่ยวกับการเล่นกอล์ฟมากน้อยแค่ไหน
คำตอบ : สาเหตุที่สำคัญ คือ แรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลัง การเปลี่ยนแปลงของหมอนรองกระดูกสันหลัง และความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบ ๆ กระดูกสันหลัง
แรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังที่น้อยที่สุดในท่านอน ในท่ายืนปกติพบมากขึ้น 4 เท่า ท่านั่ง ท่าก้ม พบว่ามีแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังมากขึ้น เป็น 6 8 เท่า เมื่อเทียบกับท่านอน
การเปลี่ยนแปลงของหมอนรองกระดูกสันหลัง
ในเด็กหมอนรองกระดูกสันหลังยังแข็งแรง ไม่ค่อยพบภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท
อายุ 20 ปี เริ่มพบการเปลี่ยนแปลงของหมอนรองกระดูกสันหลัง ถ้ามีการใช้หลังที่ไม่เหมาะสม ทำให้แรงกดบนหมอนรองกระดูกเพิ่มมากขึ้นค่อย ๆ ปลิ้นออกมา ถ้ายังไม่แตกออกมาทั้งหมดอาจจะมีการเพียงปวดหลังไม่มาก นอนพักมักจะมีอาการดีขึ้น เมื่อหมอนรองกระดูกสันหลังแตกออกมาแล้ว ก็จะทำให้มีอาการกดทับเส้นประสาท ปวดหลังร้าวลงขาไปตามแนวเส้นประสาท
อายุ 50 ปีไปแล้วพบได้น้อยลง เนื่องจากมีการเสื่อมลงของหมอนรองกระดูก กล้ามเนื้อหลัง กล้ามเนื้อหน้าท้องที่แข็งแรง จะช่วยลดแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลัง โดยช่วยให้จุดศูนย์ถ่วงของร่างกายอยู่ใกล้แกนกระดูกสันหลังและช่วยพยุงช่องท้องให้ดันกระบังลมและผนังกระดูกเชิงกรานไว้ ลดแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลัง
การเล่นกอล์ฟ อาจทำให้เกิดหมอนรองกระดูกสันหลังกดทันเส้นประสาทได้ แต่ถ้าเล่นถูกวิธี การเสี่ยงต่อภาวะนี้น้อยกว่าการทำงานยกของหนัก หรือการเล่นกีฬาอย่างอื่น เช่น เทนนิส ฟุตบอล
หมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท พบบ่อยที่ส่วนล่างของกระดูกสันหลังส่วนเอว ซึ่งมีการเคลื่อนไหวได้มากในท่าก้ม เงยหลังหรือเอียงซ้าย ขวา ในโครงสร้างกระดูกสันหลังส่วนนี้จะมีการหมุนได้น้อยมากแต่ละข้อจะหมุนได้ไม่เกิน 1 - 2 องศา แต่ถ้าก้มหรือเอียงข้อต่อของกระดูกสันหลังส่วนหลังจะเคลื่อนออกจากกันจะทำให้หมุนได้เพิ่มขึ้น และมีแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังเพิ่มมากขึ้น
ในวงสวิงกอล์ฟปัจจุบัน จะเน้นความสัมพันธ์เชื่อมต่อระหว่างส่วนบนและส่วนล่างของร่างกายให้สัมพันธ์กัน โดยพยายามรักษากระดูกสันหลังส่วนเอวและสะโพก ที่เรียกว่าบริเวณลำตัวหรือ Torso ให้ไปด้วยกันจะช่วยควบคุมวงสวิงได้ง่ายขึ้น และลดปัจจัยเสี่ยงต่อการปวดหลัง
5. นักกอล์ฟจะรู้ด้วยตัวเองได้หรือไม่ว่า มีหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท
คำตอบ : อาการสำคัญ คือ ปวดร้าวลงขา น่อง มักจะมีประวัติการทำงาน การก้มยกของหนัก หรือตีกอล์ฟผิดจังหวะ อาจมีอาการค่อย ๆ ปวดหรือปวดมากทันทีก็ได้ ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังว่าเกิดซ้ำบ่อย ๆ หรือว่าถ้ารุนแรงมากก็จะเกิดทันทีทันใดได้
ท่านนักกอล์ฟที่มีอาการปวดหลัง สะโพกแล้วลงขา ถ้าเคลื่อนไหว เดิน ก้ม มีอาการปวดร้าวลงมาก ลองทดสอบโดยนอนหงายเหยียดเข่าแล้วค่อย ๆ ยกขาขึ้น ถ้ายังยกขาได้สูง 80 90 องศา เส้นประสาทยังไม่ถูกกดทับ แต่ถ้ายกขาไม่ได้หรือยกขาสูงได้เพียง 30 45 องศา กับปวดร้าวลงขามาก น่าจะเกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท
ทางการแพทย์ สามารถวินิจฉัยภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทได้ถึง 90 % จากการซักประวัติและตรวจร่างกาย
การวินิจฉัยที่ยืนยันแน่นอน คือ การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็ก (MRI)
6. ถ้าสงสัยว่ามีหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาท ควรรักษาอย่างไร จำเป็นต้องรับการผ่าตัดหรือไม่
คำตอบ : ท่านนักกอล์ฟมีอาการปวดหลังร้าวลงขา ชาขา หรืออ่อนแรงควรรีบพบแพทย์ หลังจากเข้าใจวิธีการรักษาและปฏิบัติตัวได้ดีสามารถรักษาตัวเองต่อได้ เพราะถ้าไม่รีบรักษาให้ถูกต้องเส้นประสาทอาจถูกกดทับมากขึ้น ถ้าทิ้งไว้นานเกินกล้ามเนื้ออ่อนแรงหรือลีบลงแล้วอาจไม่หายเป็นปกติได้
หลักการรักษา : 1. รักษาโดยไม่ผ่าตัด
2. ผ่าตัดรักษา
ในคนไข้ส่วนใหญ่มากกว่า 80 % สามารถรักษาหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัดรักษา
1. หลีกเลี่ยงแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลัง คือการนอนพักใน 2 3 วันแรก เพราะในท่านอนเป็นท่าที่มีแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังที่น้อยที่สุด หลังจากอาการปวดน้อยลง เริ่มบริหารกล้ามเนื้อหลัง ยืน เดินโดยให้หลังอยู่ในท่าที่ปกติมากที่สุด อาจจะต้องใส่เครื่องช่วยพยุงหลัง เพื่อป้องกันการก้มหรือเอียงบริเวณกระดูกสันหลัง
2. ยาส่วนใหญ่เป็นยาลดการอักเสบที่ไม่มีส่วนผสมของ Steroid ที่เรียก NSAIDS (Nonsteroidal anti inflammatory drugs) ไม่ควรซื้อยากินเองนาน ๆ เพราะอาจมีภาวะแทรกซ้อนต่อกระเพาะอาหารและต่อระบบอื่น ๆ ได้ง่าย การทายาบริเวณที่ปวดหรือยาแก้ปวด ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยลดอาการให้น้อยลงได้
3. กายภาพบำบัด เช่น การดึงหลัง การประคบร้อน การใช้อัลตราซาวด์ ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวลดการอักเสบและช่วยให้เส้นประสาทถูกกดทับน้อยลง
การผ่าตัดรักษา
การพิจารณาการผ่าตัดรักษา โดยมีข้อบ่งชี้ชัดเจน คือ
1. มีการกดทับเส้นประสาทรุนแรงไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะได้
2. มีอาการกดทับเส้นประสาทเพิ่มมากขึ้น เช่น ระยะแรกยังไม่มีกล้ามเนื้ออ่อนแรงหลังการรักษา
มีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อเท้าและขามากขึ้น
3. มีอาการกดทับเส้นประสาท และมีอาการปวดมากขึ้นรักษากินยาแล้วไม่ดีขึ้น
4. รักษาโดยวิธีการไม่ผ่าตัดเป็นเวลาต่อเนื่อง 3 สัปดาห์แล้วอาการไม่ดีขึ้น
วิธีการผ่าตัดรักษา
คือ การผ่าตัดเอาส่วนหมอนรองกระดูกสันหลังที่กดทับเส้นประสาทออกไป
7. มีวิธีป้องกันไม่ให้เกิดหมอนรองกระดูกสันหลังกดทับเส้นประสาทได้หรือไม่
คำตอบ : 1. เข้าใจกลไกการเคลื่อนไหวของกระดูกสันหลัง ปรับท่านั่ง นอน ทำงานให้เหมาะสม ป้องกันไม่ให้มีแรงกดบนหมอนรองกระดูกสันหลังมากเกิน
รูปที่ 5 ท่านอน นอนบนที่นอนแน่นไม่ยุบ สามารถพยุงโครงสร้างกระดูกสันหลังได้
ในท่านอนหงายใช้หมอนใส่ใต้เข่า ท่านอนตะแคงใช้หมอนใส่ระหว่างเข่าหรือ
นอนกอดหมอนข้าง
รูปที่ 6 ท่านั่งที่ดีควรนั่งให้เต็มเก้าอี้ ที่มีพยุงหลังบริเวณเหนือเข็มขัดเล็กน้อย ไม่นั่งให้หลังงอ
รูปที่ 7 ท่านั่งที่ผิด ตัวเอียง ก้มบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอว
รูปที่ 8 ท่านั่งทำงานที่ถูกต้องมีที่พยุงหลัง
รูปที่ 9 การยืน เดินควรให้หลังตั้งตรงยืดขึ้น
รูปที่ 10 ท่ายืนที่ผิด เวลายืนก้มหลังนาน ๆ จะปวดหลังได้ง่าย
รูปที่ 11 การยืนทำงานนาน ๆ ควรจะมีที่รองเท้า ให้งอเข่าข้างหนึ่งไว้ เพื่อช่วยลด
แรงกดบนกระดูกสันหลัง
รูปที่ 12 การยกของควรงอเข่า งอสะโพก ยกของใกล้ ๆ ตัว ใช้แรงจากขารักษาแนวกระดูกสันหลัง ให้ปกติเช่นเดียวกับการวางลูกกอล์ฟบนแท่นทีออฟ การก้มเก็บลูกกอล์ฟจากหลุมควร งอเข่า งอสะโพกช่วย
รูปที่ 13 ท่ายกของที่ผิด ยกในท่าเหยียดเข่า ยกของสูงเหนือศีรษะ ยกของและบิด
ในเวลาเดียวกัน ยกของหนักมากเกินกำลังไม่มีผู้ช่วย
2. การบริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้อหลัง สะโพก หน้าท้องให้แข็งแรง เหมาะสำหรับนักกอล์ฟทั่วไป ผู้ที่เคยปวดหลังแล้วหรือไม่มีอาการปวดหลังมาก่อนก็สามารถนำไปใช้ได้ดี
ต้องทำความเข้าใจก่อนการบริหาร
1. เริ่มบริหารช้า ๆ จำนวนครั้งทีละน้อย ๆ ค่อย ๆ เพิ่มขึ้น และควรทำสม่ำเสมอ
2. ถ้ามีอาการปวด หรือปวดร้าวลงสะโพก ขา ต้องหยุดบริหาร
3. การบริหารยืดเหยียดให้มีความรู้สึกว่าค่อนข้างตึงและทำค้างไว้ 5 10 วินาที
การบริหารกระดูกสันหลังในท่างอหลัง (Lumbar flexion)
รูปที่ 14 งอเข่าชิดหน้าอก นอนหงายบนเบาะดึงเข่าให้ข้อสะโพกงอจนเข่าชิดหน้าอก
ขาอีกข้างวางเหยียดราบกับพื้น ทำสลับข้าง
รูปที่ 15 งอเข่าชิดหน้าอกทั้ง 2 ข้างยกพร้อมกัน
ท่าแอ่นหลัง (Lumbar extension)
รูปที่ 16 นอนคว่ำข้อศอกยันพื้น ดันไหล่ยกขึ้นให้หลังแอ่นขึ้นช้า ๆ ดันค้างไว้ 30 45 วินาที
ค่อย ๆ กลับสู่ท่านอนคว่ำช้า ๆ
รูปที่ 17 นอนคว่ำ ฝ่ามือแนบพื้นค่อย ๆ ดันไหล่สูงขึ้น เหยียดข้อศอกให้หลังแอ่นสะโพกยังแนบ
กับพื้นดันค้างไว้ 5 10 วินาที
ท่าหลังแอ่นสำหรับคนที่อายุน้อย ๆ เป็นท่าที่ช่วยทำให้หมอนรองกระดูกสันหลังยุบเข้าที่ได้ ในคนสูงอายุที่มีข้อกระดูกเสื่อม มีหินปูนเกาะรอบ ๆ กระดูกสันหลังอาจทำให้ปวดหลังมากขึ้นได้ ถ้ามีอาการปวดมากขึ้นต้องหยุดบริหารทันที
ท่าบิดกระดูกสันหลัง (Lumbar rotation)
รูปที่ 18 นอนหงาย ชันเข่า 2 ข้าง บนพื้นวางแขนตึงตั้งฉากกับลำตัวออกไปทั้ง 2 ข้าง หมุนเข่า
และสะโพกไปข้างซ้ายให้มากที่สุด โดยที่ไหล่และแขนยังอยู่ชิดพื้น เกร็งค้างไว้ 5 10 วินาที หมุนกลับมาข้างขวาเช่นเดิม
ท่าหลังปกติ (Lumbar Neutral position)
รูปที่ 19 คุกเข่า ฝ่ามือทั้ง 2 ข้างยันพื้นเหยียดแขนตึง
เกร็งกล้ามเนื้อหน้าท้อง ยกหลังให้โก่งสูงมากที่สุดเกร็งค้างไว้ 5 10 วินาที
คลายกล้ามเนื้อ เกร็งกล้ามเนื้อหลังให้หลังแอ่นมากที่สุดเกร็งค้างไว้ 5 10 วินาที
บริหารกล้ามเนื้อท้องให้แข็งแรง
รูปที่ 20 นอนหงายบนพื้นอาจจะงอเข่าหรือเหยียดเข่าก็ได้ ท่างอเข่าจะทำได้ง่ายขึ้น เกร็งกล้ามเนื้อ หน้าท้อง กดหลังให้แบนติดพื้นจะทำให้กระดูกเชิงกรานหมุนตามรูป เกร็งกล้ามเนื้อค้างไว้ 15 - 20 วินาที
รูปที่ 21 นอนหงาย งอเข่า เกร็งกล้ามเนื้อท้อง จนมือสัมผัสเข่าทั้ง 2 ข้าง
เกร็งค้างไว้ 15 20 วินาที
บริหารกล้ามเนื้อหลัง ไหล่ สะโพก
รูปที่ 22 คุกเข่า ฝ่ามือราบยันกับพื้น
- รักษาหลังให้ขนานกับพื้นไม่ให้โก่งหรืองอ
- เหยียดแขนซ้ายให้อยู่ในแนวเดียวกับไหล่ แล้วเหยียดขาขวาให้อยู่ในแนวเดียว
เกร็งค้างไว้ 15 30 วินาที
- กลับเข้าสู่ท่าเริ่มต้น แล้วทำสลับข้างโดยเหยียดแขนขวาและขาซ้ายเช่นเดียวกับ
ข้อสรุปสำหรับนักกอล์ฟ
1. ก่อนการเล่นกอล์ฟทุกครั้งควรอบอุ่นร่างกายและบริหารยืดเหยียดกล้ามเนื้อทุกครั้ง
2. ควรบริหารกล้ามเนื้อหลังสม่ำเสมอ
3. ในการเล่นกอล์ฟหรือการบริหารกล้ามเนื้อ ถ้ามีอาการปวดหลังและร้าวลงขาควรหยุดพัก เพราะอาจเกิดจากหมอนรองกระดูกกดสันหลังทับเส้นประสาทได้
4. ถ้ารักษาเบื้องต้นด้วยตัวเองไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์
|
